DoktorFizik
Instagram
Nörorehabilitasyon ve Ağrı Tedavisi [email protected] | 0542 215 80 80

Beyin Hasarı Tedavisi

Beyin hasarı tedavisi, beyin hasarı geçiren kişilerin kişisel bağımsızlığa kavuşmalarını ve toplum yaşamına geri dönmelerini amaçlar. Travmatik beyin hasarı düşme, trafik kazası, ateşli silah yaralanması, darp gibi nedenlerle oluşan beyin hasarıdır. Beyin hasarı belirtileri arasında bilinç bulanıklığı, kol veya bacakta uyuşma, güç kaybı, kusma, nöbet sayılabilir. Travmatik beyin hasarı her kişi için kendine özgü sonuçlara yol açar ve beyin hasarı rehabilitasyonu için herkese uygulanabilecek standart bir program yoktur.

Beyin hasarı tedavisi ekip işidir

Rehabilitasyon için hastanın değerlendirilmesi ve hedeflerin belirlenmesi multidisipliner rehabilitasyon ekibi tarafından yapılır. Rehabilitasyon ekibinde,

  • Fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı,
  • Rehabilitasyon hemşiresi,
  • Fizyoterapist,
  • Diyetisyen,
  • İş uğraşı teknikeri,
  • Konuşma terapisti,
  • Ortez-protez teknikeri,
  • Fizik tedavi teknikeri,
  • Sosyal çalışmacı gibi sağlık çalışanları yer alır.

Hastanın durumuna göre başka uzmanlık dalları ve sağlık personeli ekibe dahil olabilir.

Beyin hasarı rehabilitasyonunda fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı

Beyin hasarı tedavisi sürecinde rehabilitasyon ekibini fizik tedavi ve rehabilitasyon uzman doktoru koordine eder. Uzman doktor rehabilitasyonun planlanması ve uygulanmasından sorumludur. Beyin hasarlı hasta ve ailesinin ihtiyaçlarını gözetir. Farklı sağlık çalışanları ve uzmanlık dalları ile olan iletişimi kurar. Tedavi hizmetinin en verimli şekilde sunulmasını sağlar. Hastanın taburculuğu, eve veya ayaktan tedavi merkezlerine transferi, sonraki takibini planlar. Fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı beyin hasarlı hasta ve ailesinin rehabilitasyon süreci ile ilgili konularda direkt iletişim kurduğu doktorudur. Beyin hasarı tedavisinde hastanın karşılaştığı değişik sorunların tedavileri çoğu kez eş zamanlı ve koordine şekilde ilerler ve böylece mümkün olan en hızlı ve verimli ilerleme sağlanır.

Beyin hasarında değerlendirme ve tedavi

Beyin hasarlı hasta uzman doktor tarafından hem genel sağlık durumu hem de beyin hasarı ile ilgili belirtiler açısından değerlendirilir. Rehabilitasyon hedefleri kişinin mevcut yetileri ve ihtiyaçları gözetilerek belirlenir. Rehabilitasyon plan ve hedefleri değişmez değildir. En az haftada bir rehabilitasyon ekibinin beraber yapacağı değerlendirmeler sonucunda tedavinin seyri, kat edilen yol, karşılaşılan sorunlar belirlenir ve buna göre tedaviye yön verilir. Beyin hasarı tedavisi değerlendirme, hedef belirleme, tedavi ve yeniden değerlendirme döngüsünü temel alarak ilerler.

Beyin hasarı tedavisinde rehabilitasyon planı hedefe yönelik olmalıdır. Hasta ve ailesi hedef belirleme sürecinde rol almalıdır. Rehabilitasyon ekibi tarafından belirlenen hedefler haftada bir gibi belli aralıklarla gözden geçirilmelidir.

Beyin hasarına bağlı olarak kol veya bacakta güçsüzlük gibi felç durumları ilk bakışta anlaşılabilen etkilerdir. Fakat beyin hasarı zihinsel, duygusal ve davranışsal etkilere de neden olur ve bunların hasta ve çevresindeki kişiler tarafından anlaşılması daha güç olabilir.

Beyin hasarı tedavisi fizik tedavi ve rehabilitasyon kliniğinde yapılır

Beyin hasarı olan her hasta zaman kaybetmeden özelleşmiş rehabilitasyon servislerinde tedavi edilmelidir. Rehabilitasyon uygulamaları kişinin tıbbi durumu buna müsait olduğu andan itibaren başlar. Travmatik beyin hasarlı hastanın yoğun rehabilitasyondan fayda görebilmesi için tıbbi durumu stabil olmalı (hayati tehlikeyi atlatmış olmalı), öğrenme kapasitesi mevcut olmalı, rehabilitasyon uygulamalarına katılım gösterebilmeli ve tedavi süresini yeterince tolere edebilmelidir.

Beyin hasarı olan hastalarda eşlik eden pek çok ek tıbbi sorun olabilir. Bunlara ko-morbiditeler denir. Rehabilitasyon süreci ko-morbiditeleri gözden kaçırmaz. Beyin hasarlı hastada bilişsel bozukluklar, iletişim sorunları, yutma ve beslenme sorunları, hareket ve duyu bozuklukları, yorgunluk, uyku bozukluğu, ağrı, psikolojik sorunlar, davranış sorunları bulunabilir. Davranış sorunları bazen hasta yakınlarını özellikle endişelendirir. Rehabilitasyon ekibi üyeleri beyin hasarına bağlı davranış bozuklukları ile başa çıkmada eğitimlidir.

Beyin hasarlı hastalarda kol veya bacak amputasyonu, iç organ yaralanmaları, omurilik yaralanması gibi eşlik eden ek travmalar bulunabilir. Bu hastaların ilgili bölümlere ulaşımın kolay olduğu (konsültasyon istenebilen) sağlık kuruluşlarında rehabilitasyonu uygundur.

Beyin hasarı rehabilitasyon sürecinde komplikasyon denilen başka ek sorunlar da oluşabilir. Nöbetler (epilepsi), bacak damarlarında pıhtı oluşması, endokrin bozukluklar, idrar yolu ve akciğer enfeksiyonları, yumuşak dokularda yeni kemik oluşumu (heterotopik ossifikasyon) bunlar arasında sayılabilir.

Rehabilitasyon ortamının hastanın iyileşmesine yardımcı olacak şekilde düzenlenmesi gerekir. Oda hijyeni ve mahremiyeti sağlanmalıdır. Mümkün olan durumlarda hastanın özel (tek kişilik) odada kalması gerekir. Beyin hasarlı hastanın tedavi seansları dışında dinlenebilmesi için sessiz bir ortam sağlanmalıdır.

İyileşme sürecinin geciktiği beyin hasarlı hastalarda interval rehabilitasyon programı uygulanabilir. Bu programda hasta belli aralıklarla hastanede yatarak rehabilitasyon görür ve diğer zamanlarda eve taburcu edilebilir. Bu yaklaşımın amacı hastanın ölçülebilir fonksiyonel kazanım sağlayabileceği dönemlerde yoğun rehabilitasyon uygulamaktır.

Rehabilitasyon uygulamaları

Yutma bozukluğu varsa yutma rehabilitasyonu, konuşma bozukluğu varsa konuşma terapisi yapılır. Hastada hareket kaybı varsa buna yönelik egzersizler yapılır. Egzersizlerde bilgisayar destekli robotik fizik tedavi cihazlarından yararlanılabilir. Kas erimesini önlemek için elektrik stimülasyonu yapılır. Eklem tutukluğunu önlemek ve yürüyüşü kolaylaştırmak için el ve ayağa takılan cihazlar (ortez) kullanılabilir. İş uğraşı terapisi ile günlük yaşam aktivitelerine spesifik alıştırmalar yapılır. Kas sertliği- spastisite için egzersiz, ilaç ve ortezleme yeterli olmazsa botoks enjeksiyonları yapılabilir.

Taburculuk süreci ve takip

Beyin hasarlı hasta rehabilitasyon servisine yattığında olabildiğince erken dönemde yatarak tedavi süresi hedefi belirlenir, böylece rehabilitasyon ekibinin farklı üyeleri arasında eş güdüm sağlanır, taburculuk planlı bir şekilde yapılır ve topluma entegrasyon kolaylaşır. Hedeflenen yatış süresi düzenli olarak gözden geçirilir. Bunda hedeflere ulaşma oranı ve fonksiyonel bağımsızlığa ulaşma süreci göz önüne alınır. Taburculuk sürecine sosyal çalışmacı da katkıda bulunur. Hastanın ev ve sosyal durumu, bakım ihtiyacı gibi konular dikkate alınır. Hastanın durumu müsait olduğunda hafta sonları eve izinli çıkma gibi eve kademeli bir geçiş tercih edilebilir. Rehabilitasyon süreci gerekli şartlar sağlandığında evde de devam edebilir. Beyin hasarı hastaları taburculuktan sonraki dönemde ortalama 3-6 ayda bir fizik tedavi ve rehabilitasyon polikliniklerine kontrole gelmelidir.

Beyin hasarlı hastanın rehabilitasyonunda en iyi sonuçlara ulaşabilmek için problem çözme, hesaplama, hafıza, okuma, yazma gibi bilişsel becerilerin geliştirilmesi atlanmamalıdır. Beyin hasarı tedavisinde en iyi sonuçlar için hastanın günde en az 3 saat terapi görmesi gerekmektedir.

No Comments

Post A Comment