DoktorFizik
Instagram
Nörorehabilitasyon ve Ağrı Tedavisi [email protected] | 0542 215 80 80

Beyinde Ödem Belirtileri ve Tedavi Süreci

Beyin ödemi, beyinde sıvı birikmesi ile karakterize hayatı tehdit etme potansiyeli olan bir durumdur. Beyin kafatası içinde kapalı bir ortamda bulunduğu için ödem oluşması kafa içi basıncını arttırır. Kafa içi basınç artışı ise beyne giden kan akımını azaltır. Sonuçta beyin yeterli oksijen alamayabilir ve beyin hasarı gelişebilir. Beyin hasarı hücre ölümüne yol açarak ödemi daha da arttırır. Şiddetli ödem durumunda beyinden sıvı çıkışı da zorlaşır ve klinik durum hızlı bir şekilde kötüleşebilir.

Ödem vücudun herhangi bir hasara, zedelenmeye karşı verdiği doğal tepkidir. Örneğin ayağımız burkulduğunda şişer. Kan damarlarının geçirgenliği artar, vücuda giren mikroplarla savaşacak ve hasarlı dokuyu temizleyecek bağışıklık sistemi hücreleri damar içinden dokuya geçer. Buna benzer yaralanmalarda ödem tedavisi istirahat, soğuk uygulama, etkilenen uzvu kalp seviyesinden yukarıda tutma ve kompresyon bandajı ile sarmadır. Beyin ödemi, beynin genişleyebileceği hacim olmadığı için tehlikelidir ve tedavisi güçtür. Beyin ödemi şiddetli olursa kişide kalıcı hasara hatta ölüme yol açabilir.

Beyin Ödemi Belirtileri Nelerdir?

Beyin ödemi kafa yaralanması, tümör, damar tıkanıklığı ya da enfeksiyon gibi nedenlerle oluşabilir. Belirtileri nedenine ve ciddiyetine göre değişir. İlk olarak baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, koordinasyon bozukluğu, vücutta uyuşma gibi belirtiler verebilir. Ödem şiddetlenirse bilinç değişikliği, duygu durumunda değişiklik, konuşma güçlüğü, idrar kaçırma, nöbet, kas güçsüzlüğü gibi belirtiler eklenebilir.

Beyinde Ödem Neden Olur?

Travmatik Beyin Yaralanması: Trafik kazası, düşme, spor yaralanması, şiddet olayları gibi nedenlerle kafaya direkt gelen darbeler beyinde ödem oluşmasına yol açabilir. Ağır kafa yaralanmasında kafatasında kırık, beyin dokusunda direkt veya ivmeye bağlı zedelenme, beyin damarlarında çatlama ve beyin kanaması olabilir. Tüm bu hasarlar aynı zamanda ödeme yol açar.

Beyin damar tıkanması (inme): Beyin damarlarının tıkanması durumunda sinir hücreleri ihtiyaçları olan oksijene ulaşamaz. Sinir hücresi ölümü beyinde ödem yapabilir.

Enfeksiyon: Ensefalit, menenjit gibi beyin dokusu ve beyin zarlarını etkileyen enfeksiyonlar bağışıklık sistemi aktivasyonu ile beyin ödemine yol açabilir. Anne karnındaki ve yeni doğmuş bebeklerde parazit kaynaklı toksoplazma enfeksiyonu beyinde ödeme yol açabilir. Sinüs enfeksiyonu ve menenjit hastalığı beyinde apse oluşumuna yol açabilir. Beyin apsesi hem iltihabi reaksiyon hem de kitle etkisi ile ödem yapabilir.

Tümörler: Beyin tümörleri etraflarındaki dokuya baskı yapar. Basınç artışı nedeniyle iyi kanlanamayan dokuda hücre ölümü ve ödem oluşur. Tümör beyinden sıvı çıkışını zorlaştırabilir; aynı zamanda yeni damarların oluşmasına yol açarak ödemi arttırabilir.

Diğer nedenler: Hızlı bir şekilde yüksek rakıma (genelde 4000 metreden yukarı) çıkmak (akut dağ hastalığı), ilaç istismarı, karbonmonoksit zehirlenmesi ve diğer zehirlenmeler de beyin ödemi yapabilir.

Tanı

Beyin ödemi tanısı koymak her zaman kolay olmayabilir. Öncelikle şikayetlerden yola çıkılır ve kapsamlı bir nörolojik muayene yapılır. Kafa sinirlerinin muayenesi, göz dibi muayenesi, kol ve bacaklarda duyu, kuvvet ve refleks muayenesi, bilincin değerlendirilmesi en temel muayene basamaklarıdır. Beyin ödemi tek başına bir hastalık değil, başka bir sorunun sonucudur. Esas hastalığı belirlemek için beyin tomografisi ve manyetik rezonans görüntüleme yapılması gerekebilir. Kan tetkikleri enfeksiyon parametrelerini değerlendirmek açısından yararlıdır.

Beyin Ödemi Nasıl Tedavi Edilir?

Hafif şiddette kafa travması (konküzyon) sonucu oluşan beyin ödemi istirahatle kendi kendine geçebilir. Ancak çoğu durumda beyin ödemi hayatı tehdit eden bir sorun olduğu için tedavisi acildir. Ödem azaltıcı ve yeterli kan dolaşımının sağlanmasına yönelik tedaviler uygulanır. Nihai tedavisi için enfeksiyon, tümör gibi altta yatan nedenler ortadan kaldırılmalıdır.

İlaç tedavisi: Bazı ilaçlar beyin ödemini azaltmada kullanılabilir. İdrar söktürücü (diüretik) ilaçlar, kortizon tedavisi bunlar arasında sayılabilir. Ödem nedeni damar tıkanması ise pıhtı eritici ilaçlar kullanılabilir.

Osmotik tedavi: Beyinde biriken fazladan suyu çekmek için damardan yüksek yoğunluklu (su tutma kapasitesi yüksek) serum (örneğin mannitol) verilebilmektedir.

Hiperventilasyon (oksijen tedavisi): Kontrollü bir şekilde ihtiyaçtan fazla nefes alıp vermek (hiperventilasyon) kafa içi basıncı azaltabilir. Oksijen tedavisi mekanik solunum cihazı ya da başka şekilde sağlanabilir. Hiperventilasyon ile kandaki karbondioksit miktarı azalır. Kandaki karbondioksitin azalması ise beyin kan dolaşımını azaltmak yolu ile kafa içi basıncı ve ödemi azaltabilir.

Hipotermi: Baş ve vücudun kontrollü bir şekilde soğutulması demek olan hipotermi, beynin metabolizmasını yavaşlatır ve ödemi azaltır. Kontrollü uygulanması zordur, belli merkezlerde yapılabilir.

Ventikülostomi: Kafa içi basıncı azaltmak için kafatasında küçük bir delik açarak beyin omurilik sıvısının bulunduğu ventrikül denilen boşluklara tüp yerleştirilebilir; beyin omurilik sıvısının beyin dışına akması sağlanarak kafa içi basınç azaltılabilir.

Ameliyat: Kafatasının bir kısmı çıkarılarak (kraniyotomi) beyine genişleyebileceği alan sağlanabilir. Ödemin kaynağı tümör ise ameliyatla çıkarılabilir. Anevrizmanın neden olduğu beyin kanaması söz konusu ise damar tamiri yapılabilir.

Uzun Dönem Sonuçlar

Ödem ve ilişkili hastalık beyinde kalıcı hasara yol açabilir. Uyku hali, bilişsel problemler, baş ağrısı, depresyon, iletişim güçlüğü, hareket güçlüğü gibi sorunlar oluşabilir. Uzun dönemli tedavide kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenmiş uygun fizik tedavi ve rehabilitasyon ile iyileşme sağlanabilir.

Nasıl Yardımcı Olabiliriz?

Beyin ödemi nedeniyle fonksiyonel kısıtlılık yaşıyorsanız veya böyle bir yakınınız varsa muayene olmak için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz. Soru ve katkılarınızı aşağıdaki yorum kutucuğuna yazabilirsiniz.

2 Comments
  • Sinan Şerefhanoğlu
    Posted at 23:35h, 12 Eylül Cevapla

    Merhabalar babamda beyin de metastaz+ödem mevcut ödeme bağlıda sürekli nöbet geçiriyor 2.5 ay önce gamma knife işlemi gördük yine geçirmeye devam etti ödem biraz daha arttı son 3 4 gündür mannitol tedavisi ve lasix verildi. Şuan çok iyi hissediyo nöbette geçirmedi ama arada nöbet tarzında elde uyuşma yüzde uyuşma hissediyo yardımlarınızı bekliyoruz

    • DoktorFizik
      Posted at 21:36h, 13 Eylül Cevapla

      Geçmiş olsun. İletişim sayfamızdaki Whatsapp numarası veya mailden bize ulaşarak detaylı bilgi alabilirsiniz.

Post A Comment