DoktorFizik
Instagram
Nörorehabilitasyon ve Ağrı Tedavisi [email protected] | 0542 215 80 80

Fizik Tedavide Sıcak ve Soğuk Nasıl Kullanılır?

Romatizmal eklem ağrılarından kas gerilmelerine ve bel fıtıklarına dek kas iskelet sistemini etkileyen hemen her hastalığın iyileştirilmesinde sıcak veya soğuk uygulamalardan yararlanılmaktadır. Sıcak ve soğuk uygulamalar fizik tedavi ünitelerinde yapılabildiği gibi çoğu kez kişilerin evde kendi kendilerine de yapabileceği tedavilerdir. İlaç kullanmadan ve ucuz bir şekilde ağrı kesici, kas gevşetici, ödem azaltıcı etki göstermesi sıcak ve soğuk uygulamaların başlıca avantajıdır. Peki ne zaman sıcak, ne zaman soğuk tedavi tercih edilir ve bu tedavileri yaparken dikkat edilmesi gereken konular nelerdir?

Genel kural olarak soğuk uygulama aniden olan (akut) yaralanma ve ağrılarda tedavi amaçlı kullanılır. Akut yaralanmalarda inflamasyon (bağışıklık sistemi aktivasyonu) ve ödem fazladır. Soğuk uygulama bunu azaltır. Sıcak uygulama ise genellikle uzun süredir devam eden (kronik) sorunlarda tercih edilir. Sıcak tedaviler kas ağrısı ve spazmını azaltır. Bazen aynı kişide hem sıcak hem soğuk uygulama dönüşümlü olarak veya farklı vücut bölgeleri için aynı anda kullanılabilmektedir.

Sıcak Ağrıya Neden İyi Gelir?

Kendi kendine yapılabilecek iki tip sıcak uygulamadan bahsedilebilir: Kuru ve ıslak sıcak tedavi. Her iki tedavide de dokuları aşırı ısıtmak değil, orta derece bir sıcaklık artışı hedeflenir. Kuru sıcak tedavi için kuru sıcak paketler örnek gösterilebilir; kullanılmaları daha pratiktir. Islak sıcak tedavi ise nemli havlular, ıslak sıcak paketler ya da sıcak banyolar ile yapılmaktadır.

Kuru ya da nemli ortamda yapılan yüzeysel ısıtıcı tedaviler dışında fizik tedavide özel araçlarla derin dokuları ısıtma amaçlı tedaviler de yapılmaktadır. Ultrason, kısa dalga diatermi, mikro dalga diatermi derin ısıtma amaçlı kullanılan yöntemlerden bazılarıdır.

Sıcak tedavi ile damarlarda genişleme (vazodilatasyon) olur. Kan akımı artar. Böylece dokuya daha fazla oksijen ve besin ulaşır. Atık maddeler ise artan dolaşım ile daha hızlı uzaklaştırılır. Sinir lifleri ile sıcak duyusunun sinyallerinin iletilmesi beyne ulaşan ağrı duyusu sinyallerini azaltmaktadır. Bağ dokusu sertliğinin azaltılmasında, doku yapışıklıklarının çözülmesinde sıcak tedavi faydalıdır. Isınma ile kas spazmı çözülür, ağrı hafifler ve eklem hareket açıklığı artar.

Sıcak tedavisi küçük bir alana, bölgesel olarak ya da tüm vücudu etkileyecek şekilde yapılabilir. Kas tutulması gibi lokal şikayetlerde sıcak uygulamanın sadece etkilenen alana yapılması yeterlidir. Daha geniş bir alanı etkileyen ağrı ve tutukluklarda bölgesel tedaviler yapılabilir. Bunun için sıcak nemli bir havlu veya büyük bir hotpack (sıcak paket) kullanılabilir. Tüm vücudun ısındığı kaplıca ve sauna gibi tedaviler ise yaygın eklem kireçlenmesinde tercih edilebilir.

Egzersize engel bir durum yoksa esneme ve ısınma egzersizleri de vücudu ve kasları ısıtmak için iyi bir yöntemdir.

Sıcak Tedavi Ne Zaman Zararlıdır?

Sorunlu bölgede morarma veya şişlik varsa sıcak tedavi sakıncalı olabilir. Bu durumda soğuk daha yararlıdır. Açık yaralar üzerine sıcak tedavi yapılmaz.

Şeker hastalığı, dermatit, damar hastalığı, damar içinde pıhtı oluşmuş hastalar (derin ven trombozu), multiple skleroz durumunda sıcak tedavi zararlı olabilir. Şeker hastalığında kişide his duyusu azalmış olabilir; bu nedenle yanık riski artar. Multiple sklerozda sıcak uygulama şikayetleri kötüleştirir. Ağır kalp yetmezliği ve kontrolsüz yüksek tansiyon kaplıca, sauna gibi tedavilere engeldir.

Sıcak Tedavi Nasıl Uygulanır?

Soğuk tedavisinin sınırlı süre uygulanması gerekirken sıcak tedaviler daha uzun sürelerle yapılabilir. Hafif kas gerginlikleri 15-20 dakika sıcak tedavi ile rahatlayabilir. Daha şiddetli ağrı ve tutukluklar ise 30 dakikadan 2 saate kadar sürebilen uzun süreli uygulama gerektirebilir. Sıcak paketler cilt yanıklarını önlemek için her zaman bir havlu ile sarılarak kullanılmalıdır.

Soğuk Tedavisi

Soğutucu tedavilere kriyoterapi de denilmektedir. Soğuk uygulama ile damarlarda daralma (vazokonstriksiyon) sağlanır. Böylece belli bir bölgedeki kan akımı azaltılabilir. Buna bağlı olarak bağışıklık sistemi aktivitesi (inflamasyon) ve ödem azalır. Eklem ve tendonlardaki ödem ağrıya neden olduğundan ödemin azaltılması ağrıyı hafifletir. Ayrıca soğuk uygulama ile sinir liflerinin aktivitesinin geçici olarak azalması da ağrının azalmasına katkıda bulunur.

Soğuk Uygulama Çeşitleri

Buz paketleri, soğuk jel paketleri, soğutucu spreyler, buz masajı, buz banyosu soğuk uygulamanın çeşitli yöntemleridir. Germe egzersizleri sırasında kas spazmlarının azaltılması amacı ile soğuk uygulanabilmektedir. Ligament zedelenmelerinde soğuk tedavisi ile aktif egzersizler kombine edilebilir.

Soğuk Tedavi Ne Zaman Kullanılmamalıdır?

Duyu hissi şeker hastalığı veya sinir yaralanması nedeniyle bozulmuş kişiler doku hasarını işaret eden ağrıyı hissedemeyebilir; bu nedenle soğuk tedaviyi evde uygulamaları sakıncalıdır. Tutulmuş kas ve eklemler için soğuk uygulama tercih edilmez. Dolaşım bozukluğu varsa soğuk uygulama yapılmamalıdır çünkü soğuk dolaşımı daha da azaltır.

Soğuk Tedavi Nasıl Uygulanır?

Soğuk paketler bir havluya sarılarak kullanılmalıdır. Donmuş bir nesneyi hiçbir zaman cilde doğrudan temas ettirmemek gerekir. Soğuk cilde direkt temas ederse cilt ve cilt altı dokuları hasara uğratabilir.

Akut yaralanmalardan sonra mümkün olduğunca kısa süre içinde soğuk uygulamaya başlanmalıdır. Soğuk tedavinin süresi sıcak tedaviden daha kısadır. Günde birkaç kez 10-15 dakika uygulanır; bir seferde 20 dakikayı geçmemek gerekir. Süreyi hatırlatmak için alarm kurabilirsiniz. Ödemi azaltmak için soğuk tedavi yapılan yerin kalp seviyesinden yukarıda tutulması daha iyi sonuç sağlar.

Sıcak ve Soğuk Tedavinin Riskleri

Sıcak tedavide aşırı sıcak derecelere çıkılmamalıdır aksi taktirde cilt yanığı oluşabilir. Enfeksiyon varsa sıcak uygulama enfeksiyonun yayılmasına neden olabilir. Hotpack gibi lokal sıcak uygulamalar bir seferde 20-30 dakikayı aşmamalıdır. Sıcak tedavi sırasında ilgili bölgede ödem gelişirse tedavi durdurulmalıdır. Evde sıcak tedaviye rağmen ağrı ve rahatsızlık şikayetleri artarsa ya da bir hafta geçmesine rağmen azalma olmazsa doktora başvurmalısınız.

Dikkatli olunmazsa soğuk uygulama da cilt, yumuşak doku veya sinir hasarı yapabilir. Kalp damar hastalığı olan kişilerde dikkatli olunmalıdır. Ödem ve ağrıda soğuk uygulamaya rağmen 48 saat içinde gerileme olmazsa doktorunuza başvurun.

Sıcak ya da soğuk uygulama ağrı yapıyorsa veya şikayetlerinizi arttırıyorsa tedavide ısrar etmemelisiniz. Gün içinde sıcak veya soğuk tedaviyi tekrar uygulamak isterseniz doku hasarını önlemek açısından tedavi öncesi cilt sıcaklığının normale döndüğünden emin olun.

No Comments

Post A Comment