Çene Ağrısı ve Fizik Tedavi

Çene eklemi (temporomandibular eklem) çene kemiğinin kayan bir menteşe gibi iki taraftan kafatasına bağlandığı yerdir. Çene ağrısı eklemden veya kaslardan kaynaklanabilir. Eklem iltihabı (artrit), kireçlenme (dejenerasyon), travma gibi nedenlere bağlı gelişebilir. Çene ağrısı çoğu zaman kendi kendine düzelir ancak devam eden şikayetlerde ilaç, fizik tedavi hatta nadiren ameliyat gibi girişimsel işlemler gerekebilir.

Temporomandibular Eklem Bozukluğu Belirtileri

  • Çenede ağrı veya hassasiyet
  • Çene ekleminde tek veya her iki tarafta ağrı
  • Kulak içinde veya çevresinde ağrı
  • Çiğnemede zorlanma veya çiğnerken ağrı olması
  • Yüze yayılan ağrı ve sızlama
  • Çene eklemindeki sorunlar baş ve boyun ağrısı da yapabilir.
  • Çene ekleminde kilitlenme, açıp kapatırken zorlanma. Hareket sırasında öğütülme hissi ya da çıtlama olabilir. Ağrı veya hareket kısıtlılığı olmadan sadece çıtlama olması genelde önemli değildir.
  • Çenenizde geçmeyen ağrı, hassasiyet, hareket kısıtlılığı olması durumunda doktora başvurmalısınız.

Çene Ağrısı Neden Olur?

Çene eklemini oluşturan kemikler kıkırdak doku ile örtülüdür, aralarında şoku emen küçük bir disk yer alır. Böylece normal şartlarda eklem pürüssüz şekilde hareket eder. Açma-kapama ve kayma olmak üzere iki farklı hareketi vardır. Kemikleri ayıran diskin yıpranması veya yer değiştirmesi, eklem kıkırdağının zedelenmesi (kireçlenme veya romatizma nedeniyle), travmatik yaralanmalar çene ağrısına yol açabilir. Çoğu durumda herhangi bir neden belirlenemeden çene ağrısı olabilir. Kadınlarda daha sık görülen bir sorundur.

Risk Faktörleri

  • Romatoid artrit
  • Bazı bağ dokusu hastalıkları
  • Osteoartrit
  • Daha önceden geçirilmiş çene travması
  • Dişleri gıcırdatma alışkanlığı (bruksizm)
  • Stres
  • Diş cerrahisi geçirmek
  • Enfeksiyon

Tanı

Tanı öykü ve fizik muayene temelinde konulur. Muayenede doktor çenenizin hareketini inceler. Açılıp kapanırken ağrı veya sürtünme hissi olup olmadığını ve açılma derecesini değerlendirir. Parmakla bastırıp muayene ederek hasasiyet olup olmadığına bakabilir. Röntgen filmi, MRG veya BT gibi yöntemlerle kemik ve yumuşak dokular görüntülenebilir. Ultrasonografi eklemin fonksiyonelliğini değerlendirmede yararlıdır. Bazı vakalarda tanı koymak için temporomandibular eklem artroskopisi yapılabilir. Bu yöntemde çene eklemi aralığına küçük bir kamera ile bakılır.

Tedavi

Çene ağrısı bazen kendi kendine geçebilir. Ancak devam ettiği durumlarda tedavi edilmelidir. Ağrı ve kas spazmının geçmesi için ağrı kesici ve iltihap azaltıcı ilaçlar, kas gevşeticiler ve antidepresan grubundan ilaçlar reçete edilebilmektedir.

Diş gıcırdatma, tırnak yeme, çene kaslarını sıkma, postür bozukluğu, stres gibi sorunların düzeltilmesi çene ağrısının tedavisinde temel adımlardır. Yiyecekleri küçük parçalara bölüp yemek, yumuşak yiyecekler tercih etmek, yapışkan yiyeceklerden uzak durmak, sakız çiğnememek dikkat edilmesi gereken diğer hususlardır.

Çene ağrısı olan kişiler ağız splintlerinden (oklüzal splint) fayda görebilir.

Çene kaslarını esnetme ve güçlendirme egzersizleri, masaj, TENS, ultrason, sıcak veya soğuk uygulama gibi fizik tedavi yöntemleri ameliyatsız iyileşmeyi sağlayabilir. Akupunktur, biofeedback, nefes alma temelli gevşeme teknikleri denenebilir.

Eklem aralığına kortikosteroid enjeksiyonu yapılması o bölgedeki iltihabı azaltıp iyileşme sağlayabilir. Çene kaslarına botulinum toksin A enjeksiyonu diğer bir tedavi seçeneğidir.

Eğer bahsettiğimiz tedaviler başarılı olmazsa kapalı veya açık teknikle ameliyat yapılabilir. Ameliyat kararı olası risk ve faydalar tartılarak alınır.

Referans

Murphy MK, MacBarb RF, Wong ME, Athanasiou KA. Temporomandibular disorders: a review of etiology, clinical management, and tissue engineering strategies. Int J Oral Maxillofac Implants. 2013;28(6):e393–e414.

Doktor Fizik
2018. DoktorFizik; Beyin, sinir, kas, kemik, omurga ve eklem sağlığı ile ilgili güvenilir, bilgilendirici içerik platformu.