Düşük Ayak Nedir? Neden Olur? Tedavisi

Massage of female feet. Pain in the foot. Pedicures. Studio shot isolated on white background.

Düşük ayak, ayağın ön kısmının yukarı kaldırılamaması veya kuvvetinin azalmasına denilir. Düşük ayak olduğunda kişi yürürken ayağı yerde sürüklenebilir ve küçük yükseltilere takılabilir. Bel fıtığı, sinir yaralanması, kas hastalığı veya anatomik sorunlar nedeniyle ortaya çıkabilir; geçici veya kalıcı olabilir. Ortez kullanarak ayak ve ayak bileğini normal pozisyonda tutmak gerekebilir.

Belirtileri

Düşük ayak, ayağın ön tarafını yukarı kaldırmanın zorlaştığı bir durumdur. Aktif hareket kaybı tam ya da kısmi olabilir. Yürürken ayak yere sürtünebilir. Bunu önlemek için kişinin kalçasını basamak çıkıyormuş gibi fazla yukarı kaldırması gerekebilir. Stepaj yürüyüşü denilen bu yürüme şekli düşük ayağın belirtilerinden biridir. Ayak yere basılırken ise kaslar zayıf olduğundan kontrollü bir şekilde inmez, çarparak iner. Bazı kişilerde kas güçsüzlüğü ile beraber ayak ve parmakların üstündeki ciltte his kaybı olabilir. Nedene bağlı olarak düşük ayak tek veya çift taraflı gelişebilir ama genelde tek ayağı etkiler.

Nedenleri

Sinir yaralanması: Ayak bileğini yukarı kaldıran kasları uyaran peroneal sinirin zedelenmesi düşük ayağın en sık nedenlerinden biridir. Sinirler omuriliği terk ettikten sonra sinir kökü seviyesinde de bel fıtığı gibi bir nedenle hasarlanabilir.

Peroneal sinir dizin aşağı dış yan tarafında cilde oldukça yakın geçer. Bu bölgede kemik ile sert dış yüzey arasında sıkışabilir veya gerilebilir. Bacak bacak üzerine atılarak uzun süre durulursa üstteki bacaktan geçen peroneal sinir zedelenebilir. Sürekli çömelme gerektiren çilek toplama, fayans döşeme gibi işler de risk oluşturur. Ayak bileğini korumak için yapılan ve dizin hemen aşağısında biten alçılar peroneal siniri sıkıştırabilir.

Kas ve sinir hastalıkları: Muskuler distrofi kaslarda güçsüzlüğe neden olabilen bir grup genetik hastalıktır. Charcot-Marie-Tooth hastalığı ise sinirleri etkileyerek düşük ayağa neden olabilir. Geçirilmiş çocuk felci (polio), bacak kaslarında güçsüzlüğün diğer bir nedenidir.

Beyin ve omuriliği etkileyen sorunlar: İnme, travmatik beyin hasarı, beyin tümörü gibi nedenlerle ayakta güçsüzlük veya aşırı kasılma olabilir. Beyin ve omurilik hastalıklarında düşük ayak kas zayıflığı yanında, ayağı aşağı bastırmayı sağlayan baldır kaslarının anormal kasılması nedeniyle de gelişebilir. Amyotrofik lateral skleroz (ALS), multiple skleroz (MS) gibi nörolojik hastalıklar da pek çok diğer bulgunun yanı sıra ayak bileğinde güçsüzlüğe neden olabilirler.

Tanı

Düşük ayak tanısı fizik muayene ile konulur. Yürüme değerlendirilir, kas kuvveti, duyu ve refleks muayenesi yapılır.

Düşük ayak bazen omurilikte veya peroneal sinirin geçtiği bölgede kemikte büyüme, tümör veya kist gibi nedenlerle de oluşabilir. Bu tür durumları araştırmak için Röntgen filmi, ultrasonografi, MRG, BT gibi görüntüleme yöntemlerine başvurulabilir. EMG ve sinir iletim çalışmaları kas ve sinirlerin elektriksel aktivitesini değerlendirmek için yapılabilir. Bu sayede sinir hasarının yeri belirlenebilir.

Tedavi

Düşük ayak tedavisi nedene göre değişir. Nedenin tedavi edilebildiği durumlarda düşük ayak tamamen düzelebilir. Ancak neden tedavi edilemiyorsa sorun kalıcı olabilir.

Ayak bileği kasları zayıf olan kişiler düşme risklerini azaltmak için evlerinde yerde takılmalarına yol açabilecek halı, kilim, elektrik kablosu gibi eşyalara karşı dikkatli olmalıdır. Oda ve koridorlarını iyi aydınlatmalıdır. Merdiven ve eşik gibi yerlere uyarıcı amaçlı floresan bant yapıştırılabilir.

Ayakkabı içine giyilebilen ayak bileği ortez veya splintleri ayağı normal pozisyonda tutmayı sağlar. Refleks AFO, dorsifleksiyon bandı (foot-up) bu amaçla kullanılabilir. Fizik tedavi ile bacak kasları esnetilebilir ve kuvvetlendirilebilir. Elektrik stimülasyonu ile kas erimesi önlenebilir. Nedene göre değişik ameiyat teknikleri faydalı olabilir.

Referans

Doktor Fizik
2018. DoktorFizik; Beyin, sinir, kas, kemik, omurga ve eklem sağlığı ile ilgili güvenilir, bilgilendirici içerik platformu.