Bel Fıtığı – L5-S1 Fıtık Belirtileri ve Tedavisi

Bel fıtığı seviyesine göre farklı belirtilere yol açar. Belimizde 5 tane omur kemiği yer alır. Bunlar yukarıdan aşağıya L1, L2, L3, L4 ve L5 olarak adlandırılır. “L” harfi tıpta bel için kullanılan lomber kelimesini temsil eder. 5. bel omurunun altında sağrı (sakrum) kemiği bulunur. Sakrum, birbirine yapışmış 5 tane omurdan meydana gelen tek parça bir kemiktir. Bel omurlarının arasında harekete izin veren ve tampon gibi davranan diskler vardır. En alttaki bel omuru L5 ile sakrum kemiği arasında L5-S1 diski bulunur. L5 ile sakrum arasındaki ekleme lumbosakral eklem de denilir. L5-S1 bel fıtığı en sık görülen fıtık seviyelerinden birisidir. En sık olarak L4-L5 bel fıtığı görülür, L5-S1 fıtık ise ikinci sıklıktadır.

L5-S1 Fıtık Özellikleri

L5-S1 düzeyinde bel fıtığı bel emar (lomber vertebra MR) raporlarında radyoloji bulgusuna göre “L5-S1 disk dejenerasyonu”, “L5-S1 diskinde anuler yırtık”, “bulging”, “protrüzyon” veya “ekstrüde disk hernisi” gibi farklı ifadelerle geçebilir. Disk yıpranması “dejenerasyon” olarak adlandırılır. Hastaya izah edilirken “fıtık başlangıcı” olarak da söylenebilir. Dejenerasyonda diskin suyu azalır, emar filminde T2 denilen çekimde sinyal intensitesi azalır yani koyu renkli veya siyah görünür. Yıpranmanın ileri aşamasında diskin çevresini oluşturan annulus fibrozus liflerinde yırtılma görülebilir. Disk ortadan veya yanlardan arkaya sinirlere doğru taşma (fıtık) yapabilir. Burada önemli noktalardan biri L5 ile sakrum arasındaki boşluktan çıkan S1 sinir köklerinin sağda veya solda bası altında olup olmamasıdır. Sinir kökü basısı, bacak boyunca hissedilen siyatik ağrısına yol açar.

L5-S1 Bel Kayması

L5-S1 düzeyi, bel kayması ya da diğer adı ile spondilolistezisin de sık görüldüğü bir seviyedir. L5 omuru sakrum kemiği üzerinde öne doğru yer değiştirirse buna bel kayması denilir. Bel kayması da sinir kökünde sıkışma veya bel kanalında daralmaya yol açabilir.

L5-S1 Faset Eklem Sorunları

L5 kemiği ile sakrum ön tarafta disk aracılığı ile ilişkide iken arkada sağlı sollu faset eklem denilen eklemle birbirine bağlıdırlar. Faset eklemler kireçlenme (osteoartrit) sonucu yıpranabilir, ağrı kaynağı olabilir.

Lumbosakral eklem gövde hareketleri için sağlam bir destek noktasıdır. Bu eklem, güçlü kuvvetlere maruz kalması ve sürekli hareket etmesi nedeniyle yıpranmaya yatkındır.

L5-S1 Bel Fıtığı Belirtileri

Bu seviyedeki bel fıtığı, bel ağrısı ve tutulmasının yanında S1 ve bazen L5 sinir kökünün sıkışmasına bağlı belirtilere yol açabilir. Ayağı dışa döndürme ve aşağı bastırma kuvveti zayıflayabilir. Ayak bileği ve ayağın küçük parmak tarafındaki kenarının cildinde uyuşma ve hissizlik oluşabilir. Ayak bileğinin arka tarafında yer alan Aşil tendonuna çekiçle vurmakla muayene edilen Aşil refleksi zayıflayabilir. Sırt üstü uzanma pozisyonunda bacak düz bir şekilde yukarı kaldırılırsa belden bacağa doğru ağrı oluşabilir.

L5-S1 Fıtık Tedavisi

Bel fıtıklarının büyük bir kısmı ameliyat gerektirmez. Çoğunda şikayetler 4-6 haftada kendiliğinden düzelir. Fizik tedavi ve beli kuvvetlendiren egzersizler temel tedavi yaklaşımıdır. Ağrı kesici ilaçlar aynı zamanda ödem azaltıcı etki göstererek sinir kökünü rahatlatabilir. Kas gevşetici ilaçlar kas spazmını rahatlatmada yararlı olabilir.

Bazı hastalar akupunktur, proloterapi, kuru iğneleme, manuel terapi, hacamat gibi geleneksel tamamlayıcı tıp yöntemlerinden yarar görebilir. Söz konusu tedaviler Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir doktor tarafından yapılmalıdır.

Fizik tedavi ile şikayetler gerilemezse epidural steroid enjeksiyonları (bele kortizonlu iğne yapılması) ameliyattan önce denenecek bir yöntem olabilir.

İlerleyici kas güçsüzlüğü olan veya diğer tedavilere rağmen bacak ağrısının 3 ila 6 ay hayatı kısıtlayacak ölçüde devam ettiği olgularda ameliyat gerekebilir.

Doktor Fizik
2018. DoktorFizik; Beyin, sinir, kas, kemik, omurga ve eklem sağlığı ile ilgili güvenilir, bilgilendirici içerik platformu.