Menisküs Yırtığı Belirtileri ve Tedavisi

Menisküs, uyluk (femur) kemiği ile kaval (tibia) kemiği arasında yer alan şok emici özellikte, süspansiyon sağlayan kıkırdak dokudur. Her diz ekleminde iç ve dış olmak üzere iki tane menisküs bulunur.

Dizlerin üzerine fazla yük bindiği ve dönme kuvvetine maruz kaldığı hareketlerde  menisküslerde yıpranma ya da yırtıklar oluşabilir. Futbolda çalım atma sırasında dize etki eden rotasyonel kuvvetler, basketbolda pota altında ani yapılan dönüşler menisküsü yırtabilir. Her ne kadar menisküs yırtılması profesyonel sporcularla özdeşleştirilse de, spor yapmayan kişilerde de menisküsler hasarlanıp yırtılmaktadır. Örneğin çömelme pozisyonundan kalkma sırasında da zedelenme olabilir. Yaşlılarda diz kireçlenmesinin yol açtığı bozukluklar menisküs yırtığı riskini arttırır.

Menisküs hasarının derecesine göre tedavi seçenekleri evde kendi kendine yapılabilecek şeylerden ameliyata kadar değişen bir yelpazedededir. Uygun bacak egzersizlerinin yapılması ile menisküs yaralanması riskini azaltmak mümkündür. Spor müsabakalarında dizi destekleyen dizlikler kullanılabilir. İyi bir spor ayakkabısı giymek, bağcıkları düzgünce bağlamak, spor öncesi ısınma egzersizleri yapmak alabileceğiniz diğer önlemlerdir.

Menisküs Yırtığı Kimlerde Olur?

Koşma sırasında ani duruş, dönüş ve hamle gerektiren sporlar menisküs yırtığı için yüksek risk oluşturur. Bu tür sporlara örnek olarak futbol, basketbol ve tenisi verebiliriz.

Tek bir sporla alakalı yoğun şekilde antrenman yapan çocuk ve gençlerde menisküs yaralanması sıklığı artmaktadır.

Menisküsler yaş ilerledikçe yıpranan dokulardır. Merdiven çıkma ve çömelme gibi hareketler menisküsleri zorlar.

Yaşlılarda menisküs yırtıkları çoğunlukla yıpranma ve kireçlenme ile ilişkilidir. Diz kireçlenmesinde (gonartroz ya da osteoartrit olarak da adlandırılır) kıkırdak tabaka inceldiği için menisküs yırtıkları olabilir.

Menisküs Yırtığı Belirtileri Nelerdir?

Menisküs yırtığı olduğu anda diz ekleminden çıtlama veya kütleme gibi bir ses gelebilir. Bunun ardından ilgili bölgeye dokunmakla şiddetlenen ağrı, ödem, diz hareketlerinde kısıtlılık, dizde takılma ya da kilitlenme hissi, dizin ağırlığı taşıyamaması -boşa düşme hissi gibi belirtiler olur. Eğer bir kıkırdak parçası yerinden oynaması sonucu diz hareketlerini kısıtlıyorsa kütleme veya çıtlama sesleri sürekli olabilir.

Menisküs Yırtığına Hangi Bölüm Bakar?

Eğer ani bir travma sonucu yukarıda bahsettiğimiz şikayetler oluşmuşsa ortopedi ve travmatoloji doktoruna muayene olmalısınız. Şikayetler uzun süre içinde yavaş yavaş ortaya çıkmışsa fizik tedavi ve rehabilitasyon doktoruna muayene olmalısınız.

Menisküs Yırtığı Tanısı Nasıl Konulur?

Şikayetlerinizi doktora anlattıktan sonra sizi muayene edecektir. Eklem hattının dokunarak muayenesi, hassasiyet veya ödem açısından incelenmesi, dizin bükülüp açılma derecesi, eklemin normalden daha gevşek (instabil) olup olmadığı gibi özellikler değerlendirilir. Dizi önce büküp sonra döndürerek açma şeklinde uygulanan McMurray testi menisküs yırtığını kontrol için kullanılan özel bir muayene yöntemidir. Buna benzer birkaç farklı test daha vardır. Sonuçta şikayet ve muayene bulguları ile menisküs yırtığına dair doktorunuzda bir kanaat oluşacaktır.

Olası diğer nedenleri dışlamak ve tanıyı doğrulamak için görüntüleme tetkiki gerekebilir. Röntgen filmleri menisküsleri direkt göstermez fakat kemikteki sorunlar ve kireçlenme açısından bilgi verir. Menisküs yırtıkları diz emarında (MRG) görülebilir. Ancak MR görüntülemenin menisküs hasarlarında yüzde yüz doğru olduğu düşünülmemelidir. Eğer MR sonuçları klinik tanı ile uyumsuz ise diz içinin kamera ile görülebildiği artroskopi yöntemi kesin tanı için kullanılır. Artroskopi ortopedi doktorları tarafından yapılır. Dizin cildinden küçük bir kesi açılır ve esnek bir fiberoptik cihazla eklem içine bakılır. Artroskopi tanı koyma yanında tedavi edici onarım ameliyatları için de kullanılabilir.

Menisküs Yırtığı Tedavisi

Akut yaralanmalarda istirahat, soğuk uygulama, kompresyon bandajı ve yaralanan uzvu yukarıda tutma (elevasyon) temel tedavi prensipleridir. Ağrıyı kötüleştiren aktivitelerden kaçınılmalıdır. Dizi istirahate almak, yük binmesini önlemek için koltuk değneği kullanılabilir. İlk günler 2-3 saatte bir 10-15 dakika buz uygulaması yapmak ödemi azaltır. Şişliği azaltmak için elastik bandaj ile dizi sarmak ve otururken ya da yatarken dizi yukarıda tutmak faydalıdır.

Non-steroid anti-inflamatuar grubu ağrı kesici ilaçlar ağrıyı azaltmanın yanında ödem ve iltihap azaltıcı etki de gösterir. Doktorunuz uygun görürse kısa süreli kullanım için reçete edebilir.

Diz ekleminin tutuk kalmasını ve kasların erimesini önlemek için egzersiz yararlıdır.

Fizik tedavide ağrıyı azaltmak, hareket açılarını normale getirmek, kas esnekliği ve kuvvetini arttırmak amaçlanır. Menisküsler iyi kanlanan dokular değildir. Bu nedenle oluşan zedelenmelerin kendi kendine iyileşme ihtimali azdır. Yine de kanlanması daha iyi olan dış kenara yakın zedelenmeler zamanla iyileşebilir. Kompleks yırtıklarda ise ameliyat gerekebilir.

Menisküs Yırtığı Ne Zaman Ameliyat Edilir?

Eğer fizik tedavi ile istenen oranda iyileşme olmazsa ameliyat gündeme gelir. Menisküs yırtığı ameliyatı kapalı (artroskopi ile) yapılır. Yırtık tamir edilebilir ya da zedelenmiş kısım traşlanabilir. Ameliyat sonrası fizik tedavi egzersizlerini uygulamak gerekir.

Doktor Fizik
2018. DoktorFizik; Beyin, sinir, kas, kemik, omurga ve eklem sağlığı ile ilgili güvenilir, bilgilendirici içerik platformu.