Felçle Savaşmak için İpuçları

Beyin hasarı ve sonuçları ile mücadele uzun dönemli çaba ve sabır gerektirir. Hayatının önceki dönemlerinde belirli bir yaşam felsefesi ile başarıya ulaşma şekli geliştirmiş kişiler tecrübelerini karşılaştıkları yeni sorunu aşmakta, felçle savaşmak için de kullanmaya çalışır. Ancak bazen çok çalışmak istenilen sonuçların elde edilmesine yetmez. Örneğin görme duyusunu kaybetmiş biri çok çalışarak tekrar görmeye başlayamaz. İnme veya kafa travması sonrası beyin hasarına bağlı felç gelişen kişiler özellikle ilk gün ve haftalarda çok istemelerine rağmen basit hareket ve işleri yapamayabilir. Bu da hayal kırıklığına ve umutsuzluğa neden olabilir.

Beyin hasarı (beyin kanaması, beyne pıhtı atması) sonucu oluşan felcin tedavisinde yıllar içinde bilimsel çalışmalar ile etkinliği kanıtlanmış pek çok yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemlere göre çalışmak iyileşme sürecinde başarı şansını arttırır. Her zaman kaybedilen fonksiyonları aynen geri kazanmak mümkün olmayabilir. Böyle durumda hedeflere telafi edici teknikler ile ulaşılabilir.

Hedef Belirleyin

Günlük yaşam ve üretkenliğe dönüşle ilgili hedeflerin belirlenmesi iyileşme sürecindeki temel noktalardan biridir. Motivasyonun kaybolmaması için hedefler gerçekçi olmalıdır. Bu nedenle hayata bakış açısında yeni duruma uygun değişiklikler yapılması gerekebilir. Daha önceden sağlığı yerinde ve her işini kendi yapan biri hayat felsefesi olarak mükemmeliyetçiliği benimsemiş olabilir. Ancak inme veya kafa travması sonrası çok basit konularda bile diğer insanlara bağımlı hale gelmek ve kendi işlerini yapamamak bu kişinin iyice içe kapanmasına yol açabilir. Felci yenme sürecinde mükemmeli değil de kendi yapabildiğinin en iyisini hedeflemek daha doğrudur. Mükemmellik sağlığı yerinde kişiler için bile çoğu kez imkansız bir hedeftir. Fakat kişi kendi yapabildiğinin en iyisine odaklanırsa, oradan hareketle gelişebilir.

Kendi Yapabildiğinizin En İyisini Hedefleyin

Bir şeyi doğru yapamayınca yapmaya çalışmaktan tamamen vazgeçmek iyileşmeyi yavaşlatan bir tavırdır. Denemedikçe öğrenemeyiz. Bisiklete binmek veya araba kullanmak da ilk denemede başarılamaz. Beyin hasarı olan kişiler daha önce bildikleri pek çok şeyi yeniden öğrenmek zorunda kalır. Bazen bu süreç normale göre daha uzun zaman ve daha çok deneme gerektirebilir. Hasta ve ailesi bu gerçeğin farkında olarak fizik tedavi sürecine devam etmelidir. Öğrenme bol tekrar sonucu gerçekleşir. Her tekrarda mümkün olan en iyiyi başarmaya odaklanılmalıdır.

Yeni Normal

Felçli hastalar sık sık “Daha iyi olacak mıyım?” “Ne zaman normal olacağım?” gibi sorular sorar. Yaşanılan sorun veya hastalığa bağlı olarak normalin tekrar tanımlanması gerekir. Örneğin kolunu kaybeden (ampute edilen) bir kişinin normale dönmesi mümkün değildir. Ancak telafi edici teknikler ve protezlerle eski fonksiyonelliğini kazanabilir. Beyin hasarı ve felçte de sorunun ağırlığına bağlı olarak bazı kısıtlılıklar kalıcı olabilir. Ancak çoğu kez iyi bir fizik tedavi planı ile gelişme gösterilebilir.

Yeni Benlik

Beyin hasarı kişiyi eskisinden farklı birine dönüştürebilir. Düşünme şekli, duygular, sosyal ilişkiler etkilenir. Bu nedenle iyileşirken el hareketi, yürüme gibi mekanik hedefler dışında kişinin kendini de tekrar keşfetmesi ya da inşa etmesi gerekebilir. Yeni halle barışmalı ve geleceğe bakılmalıdır. Kişi yaralanma veya hastalıktan önceki üretkenliğine dönemeyebilir fakat hayatını anlamlı kılacak derecede iş, aile veya sosyal hayata dönmesi çoğu kez mümkündür. Hayattan tatmin olmanın yeni yolları bulunabilir. Eskiden en büyük zevki futbol oynamak olan biri buna devam edemese bile yürüyüş veya farklı hobilerden zevk alabilir.

İnsanlar yaptıkları şeylerden ibaret değildir. Fiziksel kısıtlılıklar oluşsa bile değerimizden eksilme olmaz. Ancak bunu anlamak için hayata doğru yerden bakmalıyız.

Pozitif Olun

Her koşulda tercih hakkımız vardır. Karşı karşıya kaldığımız kısıtlılıklar nedeniyle umutsuzluğa kapılıp vazgeçebilir ya da kendimizi ve sorunları analiz edip çözüm yolları arayabiliriz. İnme ve kafa travması sonrası iyileşme sürecinde profesyonel yardım ve rehberlikle pek çok sorunun çözümü mümkündür. İyileşme inişli çıkışlı bir süreçtir. Yeni “ben”i tanımak, ona değer vermeyi öğrenmek, yardım istemek, yardımı kabul etmek, değişimlere uyum sağlamak, zorluklar karşısında takındığımız tutum tedavi sürecinin ne kadar verimli ve başarılı geçeceğini, genel olarak da hayattan ne kadar tatmin olacağımızıı belirleyen faktörlerdir.

Doktor Fizik
2018. DoktorFizik; Beyin, sinir, kas, kemik, omurga ve eklem sağlığı ile ilgili güvenilir, bilgilendirici içerik platformu.