Hangi Tarafın Felci Daha Tehlikelidir?

Felcin hangi tarafta daha tehlikeli olduğu halk arasında sık merak edilen bir konudur. İnme genelde vücudun sağ ya da sol yanında felç yapan bir hastalıktır. Beyin damarlarında tıkanma veya beyin kanamasına bağlı olarak sinir hücreleri oksijensiz kalır ve ölür. Olay beynin sağ yarımında gerçekleşirse belirtiler vücudun solunda ortaya çıkar. Beynin sol tarafındaki hasarlar ise vücudun sağını etkiler. Yine de bu iki durum birbirinin tam simetriği değildir. Çünkü sağ ve sol beyin hareket ve duyu sinyallerini işlemenin dışında bazı görevler için özelleşmiştir. Örneğin konuşma ve lisan insanların %90’dan fazlasında sol beyin ile ilişkili bir fonksiyondur. Vücut ve çevremizi algılama ve dikkat gösterme konusunda ise daha çok sağ beyin görev alır. Genel olarak sol beyin mantık, sağ beyin duygularla ilişkilidir. Peki beynin iki yarısı arasındaki bu farklılıklar bir tarafın felcini diğer taraftan daha tehlikeli hale getirir mi? Vücudun sağ yanını etkileyen felç ile sol yanını etkileyen felç arasında iyileşme açısından fark var mıdır?

Sağ Vücut Felci Daha Ağır Bir Hastalıkmış Gibi Algılanıyor

Sol beyni etkileyen ve vücudun sağ yanında felce neden inmelerde hastada konuşma ve anlama bozukluğu da sık görüldüğünden daha ağır bir sorun olduğu izlenimini vermektedir. Gerçekten bilimsel araştırmaların sonuçları incelendiğinde sağ ve sol felçli hastalar arasında belli oranda yanlılık (bias) izlenmiştir. Sağ beyni etkileyen inmeli hastalar hastaneye daha geç başvurmakta, sol beyin hasarları kadar sık pıhtı eritici tedavi almamakta, karotid endarterektomi gibi girişimsel işlemleri araştıran çalışmalarda da az temsil edilmektedir. NIHSS gibi inme şiddetini ölçen testlerde sol beyin fonksiyonuna bağlı olan anlamayla ilişkili görevlerin ağırlığı fazladır. Bu nedenle sağ beyin inmeleri beyinde hacimsel olarak büyük bir alanı etkileseler bile inme şiddeti ölçeğine göre hafif inme sınıfına girebilmektedir. Peki gerçekten de sağ beyin inmeleri sol beyin inmelerine kıyasla uzun dönemde daha iyi fonksiyonel iyileşme mi göstermektedir?

Sağ ve Sol Felç Arasında Ölüm Riski ve Engellilik Durumu Açısından Belirgin Fark Yok

Sağ ve sol beyin inmelerinin fonksiyonel sonuçlarını araştıran çalışmalar hangi tarafın daha tehlikeli olduğu konusunda çelişkili sonuçlar vermektedir. Bazı çalışmalara göre rehabilitasyon servislerine yatan hastalarda sağ beyin hasarları sol beyin hasarlarına kıyasla daha kötü performans sergilemektedir. Başka çalışmalarda ise böyle bir fark görülmemiştir. 1644 inme hastasının bilgilerinin analiz edildiği bir makaleye göre inme sonrası 3. ayda sağ ve sol beyin hasarı oluşmuş hastalar arasında bağımlılık-engellilik düzeyi, ölüm oranı ve kardiyak yan etkiler açısından fark izlenmemiştir (1). Ancak sol beyin hasarlarında konuşma fonksiyonunun etkilenmesi daha belirgin olduğundan bu hastaların rehabilitasyon servislerine daha erken başvurması ve daha uzun süre yatması gerçek yaşamda iki grup hasta arasında fark oluşmasına neden olabilir. Sağ beyin inmeleri, sol beyin inmeleri ile aynı ölçüde fizik tedavi ve rehabilitasyon ihtiyacı olan durumlardır. Bu nedenle hasta ve hasta yakınları felcin hafif olduğu düşüncesiyle rehabilitasyonu ihmal etmemelidir.

Felcin Ağırlığını Belirleyen Faktörler

İnmenin şiddetini ölçmek için tasarlanmış ölçeklerde daha kötü puan alınması, ileri yaş, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, atriyal fibrilasyon, erkek cinsiyet daha kötü performansı işaret eden faktörlerdir. İnmenin sağda ya da solda olması ölüm riski ve fonksiyonel bağımsızlık sonuçları açısından bu faktörler kadar belirleyici değildir.

Referans:

  1. Fink JN, Frampton CM, Lyden P et al. Does hemispheric lateralization influence functional and cardiovascular outcomes after stroke?: an analysis of placebo-treated patients from prospective acute stroke trials. Stroke. 2008 Dec;39(12):3335-40.
Doktor Fizik
2018. DoktorFizik; Beyin, sinir, kas, kemik, omurga ve eklem sağlığı ile ilgili güvenilir, bilgilendirici içerik platformu.