Duyu Yeniden Eğitim Terapisi

İnmeden sonra duyu hissi bozulabilir. Uyuşma, karıncalanma, hassasiyet ve çeşitli derecelerde his kaybı oluşabilir. Bazen kişide hareket fonksiyonu büyük oranda normal olmasına karşılık duyu algısı etkilenebilir. Örneğin cismin ağırlığın anlayamaz, elinin nerede olduğunu bakmadan bilemez, avucuna konulan bir nesneyi sadece dokunarak tanıyamaz. Duyu yeniden eğitim terapisi fizyoterapistlerin duyu ile alakalı sinir devrelerini yeniden eğittiği ve kullanılmayan duyu yollarını uyardığı bir tekniktir. Bazen duyu kayıplarını telafi etmek için uyumsal (adaptif) yöntemler de kullanılabilir. Duyu yeniden eğitim terapisinde farklı dokulardaki nesnelere dokunmak, masaj, titreşim (vibrasyon), basınç, eklem pozisyonunu tahmin etmek, farklı sıcaklıkları ayırt etmek ve elektrik stimülasyonu gibi yöntemler uygulanmaktadır. Burada saydığımız duyular farklı sinir ucu reseptörleri ile algılanır ya da beynin farklı bölümlerinde işlenir. Bu nedenle rehabilitasyonda her duyu ayrı ayrı muayene edilir ve eksiklikler belirlenerek özel terapiler yapılır. Aşağıda inme sonrası felç gelişen kişilerde duyu hissini iyileştirmeye yönelik kişinin kendi kendine veya bir yardımcı ile beraber uygulayabileceği bazı alıştırmalar paylaştık. Bu egzersizleri sessiz bir odada günde 2-4 kez 10’ar dakika uygulayabilirsiniz.

Duyu Yeniden Eğitim Egzersizleri

  • Farklı dokuları ayırt etmeye çalışın (örneğin pamuk, zımpara kağıdı, saten, Velcro, kauçuk, kadife, yün vb).
  • Bir kap pirinç, kum ya da fasulye içine misket, para gibi nesneler saklayın. Bakmadan sadece elinizi kullanarak nesneyi bulmaya çalışın.
  • Yakınınız önce gözleriniz açıkken, daha sonra da gözleriniz kapalıyken vücudunuzun aynı noktasına dokunsun. Gözlerinizle gördüğünüz dokunma eylemini gözleriniz kapalıyken hissettiğiniz dokunma duyusu ile eşleştirmeye çalışın.
  • Yakınınız gözleriniz açıkken cildinize bastırsın ve sonra baskıyı çekmeden parmağını hareket ettirsin. Gözlerinizi kapatarak basıncın sabit ve hareketli olduğu zamanları ayırt etmeye çalışın.
  • Yardımcınız elinize önce gözleriniz açıkken pamuk, misket, anahtar, ataş gibi farklı nesneler koysun. Daha sonra gözleriniz kapalıyken elinize teker teker konulan nesneleri ayırt etmeye çalışın.
  • Bir kağıt bardağı yarısına kadar su ile doldurun. Bardağı ezmeden ve suyu dökmeden bardağı kavramaya çalışın. Bakarak bardağa ne kadar basınç uyguladığınızı anlamaya çalışın. Eğer bardak elinizden kayıyorsa daha fazla sıkın, eğer bardak içe çöküyorsa kuvveti azaltın.
  • Yukarıdaki egzersizi tekrarlayın; bu sefer bardağı bir noktadan başka bir noktaya sabit bir hızla götürmeye çalışın.
  • Yardımcınız cildinize sıcak ve soğuk nesneler dokundururken sıcaklık farkını anlamaya çalışın.
  • Bir nesneyi önce elinizle hissedin, daha sonra bu nesneyi pirinç veya fasulye dolu bir kapta bulmaya çalışın.
  • Gözleriniz kapalıyken yakınınız felçli kolunuza bir pozisyon versin. Kolunuzun pozisyonunu anlamaya çalışın (örneğin “dirseğim bükülü” gibi).
  • Gözlerinizi kapatın. Yardımcınız elinize farklı ağırlıkta nesneler yerleştirsin. Hangi objenin daha ağır veya hafif olduğunu anlamaya çalışın.
  • Gözlerinizi kapatın. Elinizde kalem varken yakınınız elinizi hareket ettirerek kağıda harf, rakam veya şekil çizsin. Ne çizdiğinizi anlamaya çalışın.
  • Gözleriniz kapalıyken yakınınız felçli kol ya da bacağınızda bir noktaya titreşim duyusu versin (vibrasyon duyusunu ölçmeye yarayan diyapozon aleti bu amaçla kullanılabilir). Titreşimin nerede olduğunu anlamaya çalışın.
  • Doktorunuz uygun görürse etkilenen taraftaki duyu hissini geliştirmek için elektrik stimülasyonu uygulanabilir.

Duyu Bozukluklarını Telafi Edici Teknikler

  • Vücudunuzun hareketini ve yerini anlamak için görme duyusunu kullanın.
  • Banyo yapmak, bulaşık yıkamak gibi aktivitelerden önce suyun sıcaklığını anlamak için sağlam tarafınızı kullanın.
  • Keskin kısımları olan nesneleri kavrarken sağlam tarafınızı kullanın.
  • Felçten etkilenen tarafla taşıdığınız çantaların tutacak yerlerini daha kalın hale getirin. Böylece parmaklarınızın maruz kalacağı basınç azalır.
  • Duyu hissinizin az olduğu yerlerin aşırı baskıya uğramaması için pozisyonunuzu sık sık değiştirin.
  • Otururken yumuşak yastık kullanın, sert yüzeylere oturmayın.
  • Bir eşyayı tutarken gerekenden fazla sıkmamaya dikkat edin.
  • Cildinizi ödem, kızarıklık ve ısı artışı açısından düzenli kontrol edin. Cilt bakımınıza özen gösterin.
Doktor Fizik
2018. DoktorFizik; Beyin, sinir, kas, kemik, omurga ve eklem sağlığı ile ilgili güvenilir, bilgilendirici içerik platformu.