DoktorFizik
Instagram
Nörorehabilitasyon ve Ağrı Tedavisi [email protected] | 0542 215 80 80

Felçten Sonra Tekrar Yürümek

Felçten sonra tekrar yürümek hastaların en çok istediği şeylerden biridir. Bir kişinin sokakta yürüyebilmesi için karşıdan karşıya yeşil ışık süresinde geçebilecek hızda olması gerekir. Ayrıca kaldırıma çıkıp inebilmeli, engellerin etrafından geçebilmeli, otomatik kapıların hızına yetişebilmelidir. Bunlar için en az saniyede 1-1,5 metre hızında yürüyebilmek gerekir. Toplum içinde yürümenin diğer kriteri ise 500 metreyi sabit bir hızda gidebilmektir. Maalesef felç sonrası rehabilitasyon merkezinden taburcu olan hastaların az bir kısmı bunları gerçekleştirebilir. Hatta eski bir araştırmada oran %7 bulunmuştur (1). Ancak günümüzde felç alanında tecrübeli merkezlerde, robotik fizik tedavinin de kullanıldığı yoğun tedavilerle daha iyi sonuçlar elde etmek mümkündür.

İlginizi çekebilir: İnme (Felç) Nedir?

Yürüyebilmek için gerekenler:

  • Bacakların vücudun yükünü taşıyabilmesi
  • Vücudu istenen yöne doğru ilerletebilmek
  • Adım atma ritmini yakalayabilmek
  • Hareket halindeyken dengeyi sağlayabilmek
  • Değişen yol ve çevre şartlarını fark ederek uyum gösterebilmek

Felçten sonra tekrar yürümek, koordinasyon ve duyu kaybının derecesi ile telafi edici yöntemlerin bileşimi tarafından belirlenir (2). Felç başta sadece beyin hasarına bağlı gelişir. Fakat sonraki zamanlarda hareketsiz kalmaya bağlı kas erimesi, kemik erimesi, eklem tutukluğu, postür bozukluğu, kalbin kasılma veriminin azalması gibi sorunlar üstüne eklenebilir. Tüm bu sorunlar yürüyebilme kabiliyetine etki eder.

Felçli hastalar tekrar yürüyebilir mi?

Felç geçiren hastaların %65-85’i felçten sonra 6 ay geçtiğinde yürüyebilir hale gelir (3). Buna karşılık yürüme şeklindeki bozukluklar uzun dönemde de devam edebilir. Hastaların en çok zorlandığı kısım yürüme devamlılığını sağlayabilmektir. 6 dakika yürüme testi denilen klinik değerlendirme, hastaların toplum içi yürüyebilme becerisini değerlendirmede sık kullanılan yöntemlerdendir.

Felçten sonra tekrar yürümek neden zor?

Çoğu felçli hastanın ayak bileği aşağı doğru meyleder. Bunun nedeni bacağın ön tarafında ayağı çekmeyi sağlayan kasların (tibialis anterior kası) zayıflaması, buna karşılık ayağı itmeyi sağlayan bacak arkasındaki kasların (gastroknemius kası) aktive olmasıdır (spastisite). Bu durum uzun süre kendi haline bırakılırsa ayak bileğini çekme hareketi iyice kısıtlanabilir (kontraktür gelişir). Yürürken parmak ucu basma ve topuğun yere değmemesi gibi bulgular verebilir.

Felçli hastalar genelde dizlerini rahat büküp açamaz. Baldır arkasındaki soleus kası fazla kasılıp kısaldığından dizi büken uyluğun önündeki kuadriseps kası hareketi başlatmakta zorlanır. Buna karşılık adımı basarken düz kalması gereken zamanda ise diz tam düzleşemez. Bazen kuadriseps kası, diğer kaslar karşısında zayıf kaldığından diz geriye kaçabilir.

Çoğu hastada uzun süre yatmaya bağlı kalçaları büken kaslar kısalır ve kalçaların geriye hareketi kısıtlanır. Bu da yürürken vücudun ileriye hareketini zorlaştırır.

Kalçayı kaldıran kasların (abduktörler) zayıflığına bağlı olarak yürürken leğen kemiği fazlaca eğilebilir.

Felçten sonra tekrar yürümek için bu sorunların çözümüne yönelik rehabilitasyon programı yapılır.

Felçli hastaların yürüyüşündeki anormallikler

Yürüme hızı azalır. Adım uzunlukları kısalır ve birbiriyle uyumu kaybolur. Yürürken ayaklar arasındaki genişlik artar. Yürüme sırasında her iki ayağın yere temas ettiği süre uzar. Elleri ile bir yere tutunma ihtiyacı olur.

Felçli hastaların yürüyüşünü iyileştirme

Bacaklarda kas dengesizlikleri ve hareketsizlik nedeniyle bozulmalar olmasını önlemek için eklem hareket açıklığı ve germe egzersizleri yapılır. Felçten sonra tekrar yürümek için tedavide bacak kaslarında istemli hareketlerin oluşmasına yardım edilir. Bunun için propriyoseptif nöromusküler fasilitasyon gibi terapi yöntemleri kullanılabilir. Elektrik stimülasyonu ve güçlendirme egzersizleri kas erimesini önler ve kasların güçlü kalmasını sağlar. Yürüme paterni ve hızını iyileştirmeye yönelik egzersizler uygulanır. Kardiyovasküler fitness geliştirilir. Denge eğitimi yapılır ve düşme riskini azaltıcı tedbirler alınır.

Klasik yürüme egzersizlerinde uygulananlar

Felçli hastayı tekrar ayağa kaldırma ve yürütmek için hastanın mevcut klinik durumundan yola çıkılarak aşamalı bir tedavi planı yapılır. Simetrik ağırlık taşıma alıştırmaları ile başlanır. Ağırlık aktarma egzersizleri uygulanır. Adım atma (ayağı yerden kaldırma, öne ve arkaya sallama, adımlama) alıştırmalarına geçilir. Yürüme için topuk vuruşu, tek ayak üstünde durma, ayağı itme, topuğu kaldırma çalışmaları yapılır. Oturma-ayağa kalkma, basamak çıkma, parmak ucunda yükselme, izokinetik egzersizler, engelli zeminde yürüme, eğimli zeminde yürüme gibi egzersizlerle devam edilir.

Geleneksel yaklaşımda aşırı aktif kasların tonusunu engelleme, gevşek kasları uyarma mantığına göre hareket edilir. PNF teknikleri, Bobath yaklaşımı gibi nörogelişimsel teoriye dayanan yapılandırılmış terapi teknikleri kullanılabilir.

Yürüme bandı (Treadmill) egzersizleri

Vücut ağırlığı destekli yürüme bandı egzersizleri, göreve spesifik tekrarlı tedavi konseptinin felçli hastaların yürümesi için uyarlandığı bir yöntemdir. Böylece yürüme hareketleri kontrollü bir çevrede bol tekrarla hastaya yaptırılabilir. Anti-gravite treadmill gibi farklı uyarlamaları da vardır.

Robotik yardımlı yürüme egzersizleri

Robotik rehabilitasyonla yürüme hareketleri kişiye güvenle ve bol tekrarla yaptırılabilir. Tam olarak istenen hareketleri yaptırabilme, hafiften ağıra değişen derecelerde felçli hastalarda uygulanabilme, kişinin performansını objektif ölçebilme, görsel geri bildirim sistemiyle kişinin motivasyonunun artması gibi avantajları vardır.

İlginizi çekebilir: Robotik Rehabilitasyon Ne Zaman Tercih Edilmeli?

Sonuç

Felçli hastaların neredeyse %85’i 6 ayın sonunda yürür hale gelir. Ancak bunların çok azı tek başına sokağa çıkıp toplum içinde dolaşabilecek ölçüde iyi yürür. Yürüme şeklindeki bozukluklar ve çabuk yorulma gibi sorunlar fizik tedavi ve rehabilitasyon yöntemleri ile düzeltilebilir.

Referanslar

  1. Hill K, Ellis P, Bernhardt Jet al. (1997) Balance and mobility outcomes for stroke patients: a comprehensive audit. Aust J Physiother, 43, 173-180.
  2. Balaban, Birol et al. Gait Disturbances in Patients With Stroke. PM&R , Volume 6 , Issue 7 , 635 – 642.
  3. Wade DT, Wood VA, Heller A, Maggs J, Langton Hewer R. Walking after stroke. Measurement and recovery over the first 3 months. Scand J Rehabil Med. 1987;19(1):25–30.
Henüz Yorum Yok

Yorum Yapın