Polinöropati – Sinir Ucu İltihabı

Sinir ucu iltihabı olarak da bilinen polinöropati veya periferik nöropati vücudumuzdaki pek çok sinirin aynı anda etkilendiği bir sorundur. Tek bir sinirin etkilenmesi ise mononöropati olarak adlandırılır.

Sinir sistemi merkezi ve periferik olmak üzere iki kısımda incelenir. Merkezi sinir sistemi beyin, beyincik ve omurilikten oluşur. Periferik sinir sistemi ise omurilik ve beyin sapından çıkan sinir lifleri ile vücudumuzun çeşitli yerlerinde bulunan sinir düğümlerinden meydana gelir. Beyin sapından çıkan sinirler yüz, dil, yutak ve boyuna giderken omurilikten çıkan sinirler kollar, gövde ve bacaklara gider, kasları uyarır, cilt ve iç organlardan çeşitli duyuları alır.

Polinöropatide kasları uyaran motor sinirler (motor nöropati), dokunma, ağrı, basınç gibi çeşitli duyuları alan duyusal sinirler (sensöriyel nöropati) ya da her iki tip sinir birden (sensörimotor nöropati) etkilenebilir. Aynı zamanda sindirim, idrar boşaltımı, kan basıncı, kalp hızı gibi parametreleri kontrol eden otonomik sinirler de tutulabilir.

Polinöropati oldukça yaygın görülen bir rahatsızlıktır. Tüm toplumun %5-8’ini etkilediği tahmin edilmektedir. Türkiye’de polinöropati ile yaşayan milyonlarca kişi vardır.

Polinöropati Tipleri

Periferal nöropatilerin 100’den fazla çeşidi vardır. Sinirdeki hasarın tipine, altta yatan nedene ve yol açtığı belirtilere göre sınıflama yapılır. Bazıları yıllar içinde gelişirken bazıları saatler içinde ortaya çıkabilir. Başlıca iki tipi vardır:

  • Kronik periferal nöropati: Çoğu polinöropati kroniktir ve uzun sürede (aylar içinde) gelişir. Şeker hastalığı, böbrek hastalığı gibi kronik rahatsızlıkların yol açtığı sinir ucu iltihabı yavaş ilerler.
  • Akut periferik nöropati: Nadir görülür. En sık nedeni Guillain-Barré sendromudur. Vaskülitler, ilaçlar ve kanserle ilişkili polinöropati de hızlı ilerler.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

  • Şeker hastalığı: En sık polinöropati nedeni şeker hastalığıdır. Özellikle kan şekeri kontrolü bozuk olan hastalarda diyabetik nöropati gelişebilir.
  • Alkol istismarı: Alkol sinir hücrelerini zedeleyebilir.
  • Otoimmün hastalıklar: Sjögren sendromu, çölyak hastalığı, Guillain-Barré sendromu, romatoid artrit, lupus, vaskülit gibi otoimmün hastalıklarda bağışıklık sistemi sinir ve diğer dokulara karşı aktive olabilir.
  • Bakteriyel ve viral enfeksiyonlar: Lyme hastalığı, zona, hepatit B, hepatit C, HIV enfeksiyonları polinöropatiye yol açabilir.
  • Kemik iliği hastalıkları: Lenfoma gibi kemik iliği kanserlerinde polinöropati oluşabilir.
  • Zehirlenmeler: Arsenik, kurşun, cıva, talyum gibi kimyasallarla zehirlenmeler.
  • Kalıtımsal hastalıklar: Charcot-Marie-Tooth hastalığı.
  • Böbrek hastalığı: Üremik nöropati.
  • Kronik karaciğer hastalığı.
  • İlaçlar: Kemoterapi ilaçları, HIV/AIDS tedavisinde kullanılan ilaçlar.
  • Beslenme yetersizliği: B1, B6, B12 ve E vitamini eksikliği.
  • Fiziksel travma ve zedelenme.
  • Tüm polinöropatilerin %30 kadarında herhangi bir neden belirlenemez (idiyopatik).

Polinöropati – Sinir Ucu İltihabı Belirtileri

Pek çok belirti oluşabilir:

  • Uyuşma
  • Karıncalanma
  • İğne batması hissi
  • Kol, bacak, el veya ayakta güçsüzlük
  • Ağrı (yanma, üşüme, bıçak saplanır gibi ağrı, batma hissi)
  • Duyu hissinde azalma
  • Dokunmaya karşı aşırı hassasiyet
  • Gece ağrı nedeniyle uyku bozukluğu
  • Sıcaklık hissinin azalması
  • Koordinasyon kaybı
  • Cilt, tırnak, kıllanmada değişiklikler
  • Ayak veya bacak ülseri
  • Tırnak ve cilt enfeksiyonları
  • Kaslarda seğirme
  • Sık sık düşme

Otonomik sinirler tutulursa şu belirtiler oluşabilir:

  • Sıcaklık değişimlerine karşı hassasiyet
  • Aşırı terleme
  • Mesane sorunları, idrar kaçırma veya yapamama
  • Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon)
  • Sindirim sorunları
  • Baş dönmesi
  • Kan basıncı ve nabız anormallikleri
  • Yutma güçlüğü
  • Nefes darlığı

Olası Diğer Hastalıklar

Fibromiyaljide polinöropatiye benzer belirtiler görülebilir. Fibromiyalji nedeni bilinmeyen, yaygın, kronik ağrı ve halsizlik ile karakterize bir hastalıktır. MS hastalığı merkezi sinir sistemini etkileyen ve polinöropatiye benzer bulgulara yol açabilen bir rahatsızlıktır.

Tanı

Tanı tıbbi öykü, fizik muayene bulguları ve tetkikler ile konulur. MR ve BT sinirsel fonksiyonu bozabilen tümör, fıtık gibi sorunların ayırt edilmesinde yararlıdır. Kan tetkikleri ile vitamin eksikliği, enfeksiyon gibi nedenler araştırılabilir. Periferik sinirlerin fonksiyonları ise esas olarak EMG tetkiki ile anlaşılır. EMG’de cilt üzerine elektrotlar yapıştırılarak küçük elektrik akımları verilir, böylece sinirlerin iletim hızı ölçülür. Ayrıca kaslara iğne batırılarak yapılan tetkikle de sinir liflerinde eksilme olup olmadığı anlaşılabilir ve kas hastalıkları (miyopatiler) ayırt edilebilir. Eğer bu yöntemlerle tanı konulamazsa sinir veya ciltten parça alınarak (biyopsi ile) araştırma yapılabilir.

Tedavi

Tedavi altta yatan nedene göre farklılık gösterir. Örneğin vitamin eksikliği söz konusu ise takviye edilir. Şeker hastalarında şeker düzeyini kontrol altına almak, hipotirodide uygun ilaç tedavisi vermek gerekir. Ağrı kesici ilaçlar ağrı şiddetli ise kısa sürelerle reçete edilebilir. Nöropatik ağrı tedavisi için özel ilaçlar da mevcuttur. Bu açıdan bazı antidepresan ve antiepileptik ilaçların yararı görülmüştür. Kas güçsüzlüğü, denge ve koordinasyon bozukluğu olan polinöropati hastalarında fizik tedavi yapılabilir.

Kullanılan görsel: Diyabetik nöropatide ayaklarda karıncalanma hissi oluşabilir – sehgalneurochildcare.com