DoktorFizik
Instagram
Nörorehabilitasyon ve Ağrı Tedavisi [email protected] | 0542 215 80 80
 

Yürüme Laboratuvarı

Yürümedeki bozulmanın; yaşlılığa bağlı hareketsizlik, alzheimer, protez, felç, beyin hasarı, serebral palsi, parkinson hastalığı, multipl skleroz (MS) gibi pek çok kaynağı olabilir. Yürüme Laboratuvarı’nda bozulan yürüme yeteneğinin cihazlar yardımıyla düzeltilmesi ile yürüme rehabilitasyonu hedeflenir. 

Robotik yürüme rehabilitasyonunda yapılan tekrarlı yürüme hareketi beyin, omurilik ve kaslar arasında hastalık veya yaralanma sebebiyle bozulmuş sinyal akışının yeniden kazanılmasına yardım etmektedir.

ROBOTİK YÜRÜME REHABİLİTASYONU

Dünyada ve ülkemizde en yaygın olarak kullanılan robotik yürüme cihazı LOKOMAT’dır. Bunun dışında tamamen yerli teknoloji ile üretilmiş ROBOGAIT sistemi de aynı amaçlarla kullanılmaktadır. Bu sistemlerde hasta yürüme bandı üzerinde askıya alınarak ayakta dik şekilde pozisyon aldırılıp robota bağlanmaktadır. Vücut ağırlığının cihaz tarafından hangi oranda azaltılacağına ve yürümeye cihazın hangi oranda katkı sağlayacağına yapılan muayeneler sonrasında fizik tedavi uzmanı tarafından karar verilmektedir.

 

YÜRÜME REHABİLİTASYONU

 

İnme, beyin hasarı, omurilik felci gibi sinir sistemini etkileyen hastalıklarda kişi yürüme güçlüğü çekebilir veya yürüme yeteneğini tamamen yitirebilir. Bu durumda hastanın tekrar yürümesini sağlamak en önemli fizik tedavi hedeflerinden biri haline gelebilmektedir.

 

Robotik yürüme sistemlerinde hasta yürüme bandı üzerinde doğal yürüme şekline uygun yürütülür. Hastanın kalça ve dizlerine monte edilen alıcılar vücudun harekete cevabını değerlendirerek yürümenin hangi aşamasında problem olduğunu bilgisayara aktarır. Hasta normal yürüme paterninin dışına çıktığında robot otomatik olarak yürümeyi düzeltebilir.

 

Nörolojik hasara bağlı yürüme becerisini yitirmiş kişileri tekrar yürütebilmek için 1990’lı yıllara dek uygulanmış fizik tedavi yöntemleri daha çok insan gücüne dayanır. Yani kendi bacakları üzerinde duramayan, ağırlığını taşıyamayan hastaların ayakta durabilmesi ve yürüme hareketlerini çalışabilmesi için terapistlerin hastanın hem dengesini hem de ağırlığını destekleyecek kuvveti vermesi gerekir. Hastanın ayak bileği, diz, kalça gibi eklemlerini stabilize edebilmek için ortez denilen vücuda takılan cihazlardan da yararlanılır. Ortezin pasif desteği ve fizyoterapistin aktif yardımı ile ağır nörolojik hasara uğramış hastalara denge ve yürümeyi geri kazandırmaya yönelik hareketler yaptırılır. Yürüme hareketleri paralel barda veya yürüme bandında uygulanabilir. Günümüzde bu yöntem halen en yaygın şekilde uygulanan ve “geleneksel” olarak adlandırılan fizik tedavi yöntemidir.

 

Ancak ağır nörolojik hasarı olan hastaların normal yaşama geri kazandırılmasını amaçlayan fizik tedavide uygulanan geleneksel yöntemlerin bazı kısıtlılıkları mevcuttur. Fizyoterapistler bedenen yorulur. Hastayı ayakta tutmak için birden fazla terapist gerekebilir. İnsan gücü gereksinimi fazla olduğundan tedavi seansları ve yoğunluğu sınırlıdır. Hastanın performansı hakkında objektif geribildirim imkanları kısıtlıdır. Egzersiz hareketleri seans boyunca aynı doğrulukta ve güvenilirlikte tekrarlanamayabilir. Yürüme fizyolojisine uygun hareketler her seferinde tam olarak yaptırılamayabilir.

 

Lokomat yürüme robotu sayesinde geleneksel yürüme rehabilitasyonunun karşılaştığı bu güçlükler aşılabilmektedir. Robotik fizik tedavi ile yürüme, makine hastanın ağırlığını taşıdığı ve eklem hareketlerini kontrollü bir şekilde gerçekleştirdiği için terapistin fiziki kuvvet uygulama ihtiyacını ortadan kaldırır. Fizyoterapist hastanın rehabilitasyonunda daha ince noktalara ve genel gidişata dikkat gösterebilir. Böylece tedavi seansları daha verimli geçer. Hocoma Lokomat robotik fizik tedavi ile yürüme egzersizleri bol tekrarla, yoğun olarak hastalığın erken dönemlerinden itibaren güvenle uygulanabilir. Beyin hasarı ve inme gibi hastalıklarda robotik cihazlarla erken dönemde uygulanan fizik tedavi, beynin plastisitesinin uyarılmasına ve iyileşmeye yardım etmektedir.

 

Hocoma Lokomat yürüme robotu ile normal yürüme paterni hastada gerçekleştirilebilmektedir. Dinamik vücut ağırlığı desteği ve kişiye uyum sağlayan robotik dış iskelet ile ağır nörolojik hasarlarda bile hasta ayağa kaldırılıp doğal yürümeye en yakın hareketler yapılabilir. Ayak tabanına basınçlar doğal şekilde yansıtılır, ayak bileği-diz-kalça dizilimi normale uygun şekilde korunur. Hastanın spesifik ihtiyaçlarına göre kalça ve diz eklem hareket açıları terapist tarafından özel ayarlanabilir. Cihazın üzerindeki sensörler yapılan tüm hareketleri kaydeder.

 

Robotik fizik tedavinin yürümenin geri kazandırılması dışındaki faydaları arasında yatağa bağımlı ve yürüyemeyen hastalarda kasların kuvvetlenmesi, bacaklardaki dolaşımın sağlanması, harekete bağlı olarak kemik erimesi ve kırık riskinin azalması, yatak yarası ve damar tıkanıklıklarının önlenmesi sayılabilir.

 

Nörolojik rehabilitasyonda hastayı kapasitesine göre zorlamak gerekir. Yani hasta için çok kolay olan, neredeyse hiç zahmet çekmeden yaptığı hareketlerin iyileşmeye faydası azdır. Diğer taraftan hastanın mevcut kapasitesi içinde gerçekleştirmesi mümkün olmayan hareketlere zorlanması da moral motivasyona olumsuz etki edebilir ve egzersizler yapılamayacağı için fizik tedaviden istenen verim alınamayabilir. Yani fizik tedavi egzersizlerinin bu iki uç noktanın arasında, hastayı hep zorlayacak ancak yapabileceği seviyede planlanması gerekir. Hocoma Lokomat yürüme robotu, yürüme egzersizleri açısından bu ihtiyaca cevap verecek şekilde tasarlanmıştır. Tedavi için en iyi olacak egzersiz yoğunluğu, hızı, robotik destek miktarı, yüklenme derecesi ayarlanabilmektedir. Robotik cihaza entegre bilgisayar oyunu benzeri uygulamalar ile hastalar egzersiz için motive edilebilmekte ve ulaşabilecekleri ve motive edici egzersiz hedefleri oluşturulabilmektedir. Arttırılmış performans geri bildirimi (augmented performance feedback) denilen sistem ile hasta yaptığı hareketler ile ilgili gelişmiş geri bildirim alabilir. Geri bildirim almak hastaların kaslarının kuvvetlenmesi ve kardiyovasküler kapasitelerinin  iyileşmesi anlamında egzersizin etkinliğini önemli ölçüde arttırmaktadır.

 

Hastalar gün geçtikçe bilinçlenmekte ve katılım gösterecekleri fizik tedavi merkezinde robotik rehabilitasyon cihazlarının olup olmadığını sormaktadır. Robotik cihazlarla nörolojik rehabilitasyon günümüzde tüm dünyada rehabilitasyonun son yeniliklerinden biri olarak gittikçe artan oranda kullanıma girmektedir. Robotik fizik tedavi cihazlarının etkisini araştıran bilimsel makalelerin sayısı her yıl artmaktadır. Lokomat yürüme robotu ile fizik tedavi, ağır nörolojik hastalığı olan kişilerin tedavi sonuçlarına olumlu yansıyacak şekilde, yürüme hareketlerine hemen, güvenli ve yoğun olarak başlayabilmesine imkan vermektedir.