DoktorFizik
Instagram
Nörorehabilitasyon ve Ağrı Tedavisi [email protected] | 0542 215 80 80

Bel Fıtığı Fizik Tedavi ile Tedavi Edilebilir mi?

Bel fıtığı fizik tedavi ile tedavi edilebilir. Aslında fizik tedavi bel fıtıklarında en sık uygulanan tedavi şeklidir desek yanlış olmaz. Fizik tedavi ağrıyı azaltmasının yanında vücudunuzu tanımanızı sağlar, doğru hareket şekilleri ve egzersizlerle sizi forma sokarak bel fıtığına bağlı ağrıların tekrarlamasını önler.

Bel omurlarının arkadan görünümü

Bel fıtığı nedir? Bel fıtığı neden olur?

Omurga kemiğine üstten bakış. Omurganın ön tarafında bulunan disk, şeklin aşağı tarafında mavi renkle temsil edilmiştir. Diskin dış çeperinde sıkı ve düzenli annulus fibrozus lifleri, merkez kısmında jel kıvamında nükleus pulposus maddesi bulunur. Şeklin üst kısmındaki mavi kısımlar omurganın arka tarafındaki faset eklem kıkırdaklarını temsil etmektedir. Ortadaki yuvarlak boşluk omurilik kanalıdır.

Bel fıtığı omurga kemiklerimizin arasında yastıkçık görevi gören disklerdeki bozulmaya bağlı gelişir. Bel fıtığı ani travma ya da omurganın uzun süre strese maruz kalması sonucu oluşabilir. En sık olarak 30-50 yaşlarında görülür, erkekler kadınlardan iki kat daha fazla risk altındadır. 30 yaşından gençlerde disk yumuşak ve esnektir, omurganın maruz kaldığı şokları mükemmel bir şekilde emer. Ancak yaş ilerledikçe diskin esneme kabiliyeti azalır. Omurgaya yük bindiğinde diskin dış kısmını oluşturan “annulus fibrozus” lifleri yırtılabilir. Diskin merkezi kısmında “nükleus pulpozus” denilen jelsi içerik bu yırtıklardan sızar. Bu jelatinsi maddenin sızma ya da taşmasına bel fıtığı denilir. Bel fıtığı tekrar tekrar ağır yük kaldırma, obezite, duruş bozukluğu ve sigara içiciliği gibi nedenlerle oluşabilir. En sık olarak belin alt seviyelerinde L4-L5 ve L5-S1 denilen seviyelerde fıtık oluşur. Bel fıtıklarının büyük bir kısmı ameliyat gerektirmez ve fizik tedaviden yarar görür. Fizik tedavi ve rehabilitasyon uzman hekimi, kişinin şikayetlerini sorgulayıp muayene ederek uygun tedavi programını yapar.

Şekilde annulus fibrozus liflerinde yıpranma ve yırtılmalar kırmızı renkle temsil edilmiştir. Sarı renk sinir dokusunu temsil ediyor.

İlginizi çekebilir: Bel Ağrısı Neden Olur?

Yaşlılarda bel fıtığı olur mu?

50 yaşından sonra diskin merkezindeki jelatin benzeri madde (nükleus pulpozus) kuruyup esneme özelliğini yitirir ve bu nedenle fıtıklaşmaya daha az eğilimli olur. Ancak yaşlılarda disk yapısındaki bozulma “dejeneratif disk hastalığı” veya kireçlenme (dejeneratif eklem hastalığı) denilen ağrılı sorunlara yol açabilir.

Bulging nedir?

Bel fıtığı – bulging, sinir köklerine bası yaptığı veya diskin içindeki sinir uçlarını rahatsız ettiği için ağrı yapabilir.

Bel emar veya diğer deyişle lomber vertebra MRG raporlarında sıklıkla geçen bir ifade bulging’dir. “L4-L5 diskinde bulging” gibi ifadeler sıklıkla hastalar için merak konusudur. Yukarıda bahsettiğimiz gibi disk içindeki jelsi maddenin normal yerinden oynayarak arkaya doğru çıkıntı yapması, omurga kemiği gövde kısmının arka çizgisinden taşması bulging’dir. Bulging bel fıtığının birinci aşamasıdır denilebilir. Diskin çeperindeki bağ dokusu lifleri arasında sinir uçları yer aldığından bulging bel ağrısına yol açabilir. Bulging durumundaki bel fıtıkları genellikle ameliyat gerektirmez. Çünkü ameliyatın skar dokusu oluşumu ve iltihabi süreç gibi etkileri uzun dönemde bel yapısını daha da bozabilme ihtimali taşır. Bulging bel fıtıklarına bağlı şikayetler fizik tedavi yöntemleri ile büyük oranda iyileşir. Fizik tedavi yöntemleri ağrı ve kas spazmını azaltma, iltihabı azaltma, kan dolaşımını arttırma, bel ve karın kaslarını güçlendirme yolu ile etki eder.

Belden çıkan sinir kökleri bacakta belli bir bölgenin duyusunu almaktan sorumludur. Bu nedenle bel fıtıklarında siyatalji de denilen bacak ağrısı, uyuşma, yanma gibi şikayetler olabilir.

Bel fıtıkları kendi kendine düzelebilir mi?

Bel fıtıklarında unutulmaması gereken bir husus, MR görüntülerinde bulging bel fıtığı olsa bile kişinin bel ağrısının sebebinin başka olabileceğidir. Örneğin kas gerilmesi veya tetik nokta (MAS hastalığı) esas ağrı nedeni olabilir. Bu nedenle fizik tedavi ve rehabilitasyon uzman hekimi muayenesi önemlidir. Sorunun cevabına gelirsek, yıpranmış ve fıtıklaşmış bir diskin yeniden eski haline dönmesi anlamında bir iyileşme olmaz. Ancak şikayetlerin azalmasına yönelik vücudun kendi mekanizmaları vardır. Örneğin yerinden kopmuş bir diske bağışıklık sistemi cevabı sonucu zaman içinde fıtık büyüklüğü azalabilir. Fıtık ilk oluştuğunda içinde bulunan su zamanla kaybolur, çevre dokulara geçer. Bu da fıtık büyüklüğünü azaltabilir. Üzerinde görüş birliği olmamakla beraber bazı bilim insanları egzersiz ve traksiyon ile de fıtıklaşmış diskin yerine çekilebileceğini ileri sürmektedir. Sonuçta bahsettiğimiz mekanizmalar sayesinde bel fıtıkları zaman içinde tam olarak düzelmese de boyutlarında küçülme olabilir. Böylece sinir kökü basısı rahatlayabilir ve şikayetler azalabilir.

Bel fıtığı fizik tedavi ile düzelir mi?

Hastaların bir kısmı fıtığın kaybolmasına çok önem vermektedir. Açıkçası fizik tedavi ile fıtıklaşmış bir diski önceki haline, sağlıklı yepyeni bir disk haline döndürmek amaçlanmaz. Fizik tedavinin amacı şikayetlerin kontrol altına alınarak bel ağrısı ataklarının tekrarlamasını önlemektir. Sağlıklı kişilerde yapılan MR incelemelerinde, büyük bir kesimde herhangi bir ağrı olmamasına rağmen bel fıtığı olarak tanımlanan anormal görüntüler saptanmıştır. Yani bel fıtığı olsa bile çoğu kişi normal hayatına devam eder. Ciddi sinir basısı yapan, ayakta kuvvet kaybı oluşturan bel fıtıkları ameliyat edilebilir. Bazı iyi tanımlanmış acil haller dışında bel fıtığı tedavisi için öncelikle fizik tedavi yöntemleri uygulanır.

Bel fıtığında fizik tedavi nasıl olur?

Fizik tedavi derin doku masajı, sıcak veya soğuk tedaviler, elektroterapi, hidroterapi (su kullanılarak yapılan terapiler), traksiyon (çekme) ve egzersizi içerir.

Fizik tedavi yöntemleri pasif ve aktif tedaviler olarak iki kısımdır. Pasif tedaviler hastanın bir şey yapmadığı masaj, elektroterapi, ısıtıcı tedaviler ve hidroterapidir. Aktif tedavi ise hastanın katılımını gerektiren egzersiz tedavileridir. Bel fıtığında öncelikle pasif fizik tedavi başlanır, iyileşme sağlandıkça hastalığın nüks etmesini önleyici aktif tedavilere geçilir.

İlginizi çekebilir: Ameliyatsız Fıtık Tedavisi

Bel fıtığı için pasif fizik tedavi uygulamaları

Derin doku masajı: Bel ve sırtın derin kaslarındaki gerim ve spazmları çözmede etkilidir.

Sıcak ve soğuk tedaviler: Sıcak ve soğuğun doku fizyolojisi üzerinde kendine özgü etkileri vardır. Sıcak tedaviler doku kan akımını arttırır. Böylece dokuya daha fazla oksijen ve besin gider, dokuda birikmiş olan atık maddeler ise uzaklaştırılır. Soğuk tedavi ise dolaşımı azaltır. Bu özelliği iltihabi cevabı, kas spazmları ve ağrıyı azaltıcı etki gösterir. Soğuk tedavi veya diğer adı ile kriyoterapi için ilgili bölgeye buz paketleri konulabilir, buz masajı yapılabilir veya soğutucu spreyler kullanılabilir.

Hidroterapi: Su kullanılarak yapılan tedavilere hidroterapi denilir. Girdap banyosu veya sıcak bir havuzda durmak gibi pasif uygulamalar ile ağrıda azalma ve kas gevşetici etki sağlanabilir.

TENS (transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu): Cilt üzerine yerleştirilen elektrotlar ile hafif elektrik akımları verilerek sinirler uyarılır. Kas spazmını ve ağrıyı azaltıcı etki gösterir, vücudun kendi ürettiği doğal ağrı kesiciler olan endorfinlerin miktarını arttırır.

Traksiyon (çekme): Bel ve bacaklara bağlanan kayış ve kemerlerle bel omurlarına çekme kuvveti uygulanır. Yer çekiminin aksi yönde uygulanan bu kuvvet ile kemikler ve disk üzerindeki baskı azaltılır. Fıtık da üzerindeki basıncın azalması ile küçülebilir.

Bel fıtığı için aktif fizik tedavi uygulamaları

Bel fıtığı fizik tedavi kapsamındaki aktif uygulamalar ile iyileşme gösterir. Esneklik, kor stabilitesi, kuvvet ve eklem hareket açıklığı yönünden düzelmeler görülür. Ağrının tekrarını önlemesinin yanında kişinin genel sağlığına da olumlu katkı sağlar.

Kor stabilitesi: Karın kaslarından oluşan kor (çekirdek) kaslarımız omurga sağlığı için çok önemlidir. Kor kasları zayıf olduğunda bel kaslarının taşımak zorunda olduğu yük artar. Kor kaslarını güçlendirici egzersizlerle stabilite arttırılarak bel ağrılarının tekrarlaması önlenir.

Esneklik: Doğru esneme teknikleri ile güçlendirme ve aerobik egzersizlere hazırlanmak gerekir.

Akuaterapi – havuz egzersizleri: Pasif hidroterapi yöntemlerinden farklı olarak akuaterapide hastaya su içinde terapist tarafından egzersiz yaptırılır.

Kas güçlendirme: Güçlü kaslar omurgayı zorlanmalara karşı korur.

Pasif fizik tedavi yöntemlerinden sonra aktif tedavilere katılım göstermek bel fıtıklarında uzun dönemli yarar sağlamak için şarttır.

No Comments

Post A Comment