DoktorFizik
Instagram
Nörorehabilitasyon ve Ağrı Tedavisi [email protected] | 0542 215 80 80

Beyin Apsesi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Beyin apsesi beyinde enfeksiyon veya travma nedeniyle iltihaplı sıvı birikmesidir. Ciddi ve ölümcül bir sorundur. Geçmişte beyin apsesi olan kişilerin büyük bir kısmı hayatını kaybederken tanı ve tedavi olanaklarının gelişmesi ile daha güzel sonuçlar alınmaktadır.

Beyin Apsesi Belirtileri

Başın belli bir kısmını etkileyen, ağrı kesicilerle rahatlamayan şiddetli baş ağrısı, bilinç durumunda değişiklik (konfüzyon), kas güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu, yüksek ateş, halsizlik, hasta hissetme ve hasta gibi görünme, ense sertliği (boyunda sertlik), görme ile ilgili şikayetler (bulanık görme, çift görme), nöbetler, bulantı ve kusma olabilir. Belirtiler yavaş yavaş veya hızlıca ilerleyebilir.

Neden Olur?

Bağışıklık sistemi vücuda giren yabancı organizmaları öldürüp yok edemezse etrafını sarıp çevreleyerek sağlıklı dokulara ulaşmasını önlemeye çalışır. Apse bu nedenle oluşur.

Beyin enfeksiyonları nadir görülen durumlardır çünkü bu hayati organ için pek çok koruyucu mekanizma mevcuttur. Hem kafatası ile çevrili güvenli bir kutuda yer alır yani dış ortamdan uzaktır hem de kan damarlarından beyne geçişi kontrol eden “kan-beyin bariyeri” ile vücudun geri kalanından ayrılır. Yine de bazen bu savunma mekanizmaları yetersiz kalır ve beyin enfeksiyonu gelişir.

Beyin apsesi başlıca 3 nedene bağlı gelişmektedir. Başın farklı bir bölgesindeki, örneğin kulak enfeksiyonu, sinüzit veya diş apsesi gibi bir iltihap komşuluk yolu ile beyne yayılabilir. Tüm beyin apselerinin yaklaşık yarısı bu nedenlerle olur.

İkinci neden, vücudun uzak yerindeki enfeksiyonlar (örneğin zatürre) kan dolaşımı ile beyne yayılabilir. Bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler bu tür yayılım için riskli gruptur. HIV enfeksiyonu, kemoterapi, organ nakli geçiren kişilerin bağışıklığı zayıflar. Kalbin vücuda yeterli oksijenli kan pompalayamadığı siyanotik kalp hastalığı olan kişilerde de beyin apsesi gelişme sıklığı artar.

Diğer bir oluş şekli ise şiddetli kafa yaralanması sonucu kafatasındaki bir çatlaktan bakteri ya da mantarın beyne ulaşmasıdır. Bazı kişilerde beyin apsesinin nedeni belirlenemeyebilir.

Tanı

MR görüntümede beyin absesi. Kaynak: commons.wikimedia.org

Belirtiler ve fizik muayene bulguları ile beyin apsesinden şüpheleniliyorsa buna yönelik tetkikler yapılır. Yakın zamanda enfeksiyon geçirmiş, bağışıklık sistemi herhangi bir nedenle zayıf düşmüş kişilerde özellikle dikkat edilmesi gerekir. Kan tetkiklerinde enfeksiyonla ilişkili değerler yükselir. Beyin tomografisi ve emar (MR) filmi ile apse görüntülenebilir. Apse tespit edildiğinde tomografi rehberliğinde iğne ile apseye ulaşılarak test için örnek alınabilir ve içeriği boşaltılabilir.

Tedavi

Beyin apsesi tıbbi acil kabul edilen bir durumdur. Apsenin yol açtığı kitle etkisi ve ödem beynin yeterli kan ve oksijen almasına engel olabilir. Apsenin patlaması (rüptüre olması) riski de vardır. Yani apse tedavi edilmezse kalıcı beyin hasarı veya ölüme yol açabilir.

Apseye yol açan mikroorganizmaya göre antibiyotik veya antifungal ilaçlar verilir. Antibiyotikler genelde damardan (IV) verilir. Hem apsenin hem de yayılım gösterdiği bir odak varsa (örneğin akciğer enfeksiyonu) onun tedavisi amaçlanır. Apsenin kafatasına bir delik açılarak iğne ile boşaltılması (aspirasyon) veya kafatası kemiğinin daha büyük bir parçası açılarak (kraniotomi) ameliyat ile bütün olarak çıkarılması gerekebilir.

Çok sayıda apse varsa ya da 2 cm’den küçük tek bir apsede, beynin derinindeki apsede, tabloya menenjit eklenmişse, beyinde sıvı artışı (hidrosefali) varsa ameliyat önerilmeyebilir. 2 cm’den büyük apsede çoğunlukla ameliyat gerekir.

Komplikasyonlar

Beyin apseleri %5-32 oranında ölümle sonuçlanabilir. Hayatta kalanlarda çeşitli komplikasyonlar gelişebilir.

Tedavi edilen apselerin tekrarlama olasılığı vardır. Bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde bu risk daha fazladır.

Apse beyin hasarına yol açabilir. Hafif belirtiler büyük oranda zaman içinde iyileşir fakat ağır beyin hasarı kalıcı fonksiyonel kısıtlılığa ve/veya kişilik değişikliğine yol açabilir. Kalıcı hasar riski tanı ve tedavi gecikirse artar. Beyin hasarı oluşan kişiler için fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulanması gerekebilir.

Apsenin beyinde neden olduğu değişiklikler epilepsi (nöbet) oluşumunu tetikleyebilir.

Beyni saran zarların iltihabı demek olan menenjit gelişimi diğer bir komplikasyondur.

Kullanılan görsel: Surgeons in the operating room at Madigan Army Medical Center – health.mil

No Comments

Post A Comment