Beyin Tümörü Ameliyatı Sonrası Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Tümör vücutta anormal hücrelerin oluşturduğu doku kitlesidir. Tümör kelimesi bazen kanser ile eş anlamlı kullanılsa da her tümör kanser demek değildir. İyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) tümörler vardır. İyi huylu tümörler vücudun başka bölgelerine yayılım göstermez. Ancak bulundukları yerde zaman içinde büyüyebilir. Tedaviye iyi yanıt verirler. Kötü huylu tümörler ise kanser demektir. Ortaya çıktıkları yerden başka kısımlara yayılabilir ve tedavi edilmeleri zordur.

Beyinde oluşan benign tümörler vücudun diğer yerlerindeki benign tümörlere kıyasla daha tehlikelidir. İyi huylu, yani başka yere yayılım göstermemesi ve yavaş büyümesine rağmen benign beyin tümörleri hayati risk oluşturabilir. Bunun başlıca nedeni kafatasının kapalı bir kutu olması ve fazladan doku büyümesi için alan bulunmamasıdır. Tümörün kitle etkisi normal beyin dokusunun sıkışmasına, felce, konuşma bozukluğuna, nöbetlere, kafa içi basınç artışına, beyinde fıtıklaşmaya hatta ölüme yol açabilir. Kafa içindeki benign tümörler bu nedenle sıklıkla ameliyatla alınır.

Primer beyin tümörü orijini beyin dokusu olan tümörlerdir. Başka yerde ortaya çıkan kanserin beyne yayılması ise metastatik beyin tümörü olarak adlandırılır. Primer beyin tümörleri iyi huylu veya kötü huylu olabilir. İyi huylu beyin tümörlerinden en sık görüleni menenjiyomlardır. Kötü huylu primer beyin tümörlerinin büyük kısmını ise gliomalar oluşturur. Bunların da en sık görüleni glioblastoma multiformedir.

Beyin Tümörü Tedavisi

İyi huylu beyin tümörleri cerrahi, radyoterapi veya ikisinin kombinasyonu ile tedavi edilebilir. Gamma knife radyoterapi bu alanda sık kullanılan bir tekniktir. Bazen girişimsel tedaviler yerine belli aralarla takip yeterli olabilir. Yaşlı hastalarda ve küçük tümörlerde bu seçenek tercih edilebilir. Takiplerde tümörün büyümediği görülürse ameliyat gerekli olmayabilir.

Beyin tümörü ameliyatı sonrası çoğu kişi ameliyat öncesine göre fonksiyonel açıdan iyileşme gösterir. Ancak ameliyatın inme gelişmesi ve beyin ödemi gibi riskleri de vardır. Gelişen tekniklerle risk azalsa da hiçbir zaman sıfıra inmez.

İyileşme Süreci

Beyin tümörü ameliyatı sonrası iyileşmek zaman alır. İyileşme süreci herkes için farklıdır. Beyin tümörünün yeri, ameliyat sırasında beyinde etkilenen alanlar, kişinin yaşı ve genel sağlık durumu bu sürece etki eden faktörlerden bazılarıdır. Beyin ve sinir cerrahisi servisinden taburcu edilirken hasta ve yakınları iyileşme süreci hakkında bilgilendirilir. Yara bakımı, ilaçların doğru kullanımı, hangi durumlarda beklemeden sağlık kuruluşuna gelinmesi gerektiği, kontrol randevularının planlanması erken dönemdeki başlıca konulardır.

Beyin tümörü ameliyatı sonrası bazı hastalar direkt eve taburcu edilirken bazıları için ek tedavi ve rehabilitasyon gerekebilir. Beyin tümörü ve beyin ameliyatı kişinin fiziksel becerileri, bilişsel fonksiyonları ve psikolojisini etkileyebilir, fonksiyonel kayıplar görülebilir. Bu durumda fizik tedavi, iş-uğraşı terapisi, konuşma terapisi gibi rehabilitasyon yaklaşımları gündeme gelir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon doktoru hastayı muayene eder, fonksiyonel durumunu belirler, rehabilitasyon hedeflerini rehabilitasyon ekibi, aile ve hasta ile beraber koyar, hedeflere ulaşmak için izlenecek tedavi planını yapar.

Beyin ve sinir hasarlarından sonraki fizik tedavi sürecine karşılık gelen nörorehabilitasyon ekip işidir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon doktoru, fizyoterapist, rehabilitasyon hemşiresi, ergoterapist, konuşma terapisti, fizik tedavi teknikeri, ortez-protez teknikeri, psikolog, sosyal çalışmacı gibi sağlık profesyonelleri sürece katılır. Beyin ve sinir cerrahı, nörolog, psikiyatrist, iç hastalıkları uzmanı gibi doktorlara da gereken durumlarda konsültasyon yapılır. Beyin tümör ameliyatı sonrası fizik tedavi hastanede yatarak, ayaktan veya evde yapılmak üzere planlanabilir. Hastanın genel durumu, öğrenme potansiyeli, bir günde terapilere aktif katılabildiği süre en uygun tedavi yerinin seçiminde göz önüne alınır.

Kullanılan görsel: Röntgen filminde menenjiyom – commons.wikimedia.org