Kontrast Banyo Tedavisi Nasıl Yapılır?

Fizik tedavide elektrik akımı, manyetizma, sıcak, soğuk, ışık (lazer), ses (ultrason), su gibi fizik biliminden aşina olduğumuz pek çok enerji çeşidi ve yöntem tedavi amaçlı kullanılır. Bunlara fiziksel modaliteler de denilir. Fiziksel modaliteler ağrı, kas tutukluğu, kas spazmı, ödemi azaltmak, eklem hareketleri ve fonksiyonunu normale getirmek, kas kuvvetini arttırmak için kullanılabilir. Kontrast banyo tedavisi sıcak ve soğuk suyun beraber kullanıldığı bir fizik tedavi şeklidir.

Kontrast banyo sıklıkla fizik tedavi hastalarına evde uygulamaları için anlatılan bir yöntemdir. Uygulama şekli oldukça basittir. Birine sıcak su, diğerine soğuk su konulan iki kap ile yapılabilir. Bu tedavi fizik tedavi kliniklerinde girdap (whirlpool) yöntemi ile de uygulanabilir.

Kontrast Banyo Tedavisi Hangi Amaçla Yapılır?

Kontrast banyo ağrı ve ödemi azaltmak, iltihap cevabını kontrol altına almak ve eklem hareketini arttırmak amaçlı yapılabilir. Özellikle el ve ayaklar için kullanılan bir tedavidir. Sıcak ve soğuğun ardışık uygulaması bağ dokusu ve kan damarları için bir tür cimnastik gibi etki eder.

Kontrast Banyo Hangi Hastalık ve Sorunlarda Kullanılabilir?

En sık olarak el, el bileği, ayak veya ayak bileğini etkileyen kırıklarda, alçı-atel çıkarıldıktan sonra el ya da ayakta gözlenen ağrı, şişlik ve tutukluğun geçirilmesinde tercih edilir. Omuzu ilgilendiren sorunlarda bazen elde ikincil olarak ödem ve ağrı oluşabilir. Bu tür bir durumda da kontrast banyo yararlı olabilir. Sinir yaralanması veya kırığa bağlı gelişebilen kompleks bölgesel ağrı sendromu (Sudeck atrofisi) için tedaviye yardımcı olabilir. Platar fasiit (ayak tabanı ağrısı), shin splint, karpal tünel sendromu, aşil tendiniti, tenisçi dirseği gibi sorunlarda da tercih edilebilir.

Uygulama

Kontrast banyo sporcular tarafından tüm vücudu daldırma şeklinde de uygulanabilmektedir. Fizik tedavi merkezlerinde whirlpool cihazı ya da normal bir su kabı kullanılabilir. Evde uygulama için ise derin iki kap gerekmektedir. Kaplardan birine 40-42 derece civarı sıcak su konulur. Bu kabaca duş alınan veya bulaşık yıkanan su kadar sıcaktır. Diğer kapta ise serin su bulunur. Serin suyun sıcaklığı 10-15 derece civarı olmalıdır. Oda sıcaklığındaki suya biraz buz eklenerek bu soğukluk elde edilebilir.

Yeterli sıcaklıkta iki kap hazır olduktan sonra kontrast banyo uygulanacak vücut kısmı öncelikle sıcak suya daldırılır. Sıcak suda 3-4 dakika bekletilir. Bu sırada yavaşça eklem hareketleri ve esnetme de yapılabilir. 3-4 dakika sonunda tedavi uygulanan kısım (genelde el ya da ayak) sıcak sudan çıkarılıp bekletilmeden soğuk suya daldırılır. Soğuk suda daha kısa süre beklenir, genelde 1 dakika kalınması önerilmektedir. Sıcak ile soğuk su arasındaki bu gidip gelme toplam 15-20 dakika kadar devam ettirilir. Bu sırada su sıcaklıklarının istenen seviyede kalmasına dikkat edilmelidir. Bunun için gerektikçe sıcak su veya buz eklemesi yapılabilir. Eğer ödem ön planda ise en son soğuk uygulama ile bitirilebilir. Eklem tutukluğunu açma ve gevşeme amacı daha öncelikli ise sıcak ile bitirilmesi daha etkili olabilir. Günde 1 veya 2 kez uygulanır. Doğru uygulanması halinde ucuz, risksiz, güvenli bir tedavi şeklidir.

Nasıl Etki Eder?

Sıcak ve soğuk ortamdaki hızlı değişimin kılcal damarların hızla genişleyip büzülmesine yol açtığı ve kontrast banyonun bu şekilde etki ettiği düşünülmektedir. Damarlar sıcakta genişler, soğukta büzülür. Bu hareket pompa etkisi ile sorunlu bölgedeki ödemin uzaklaştırılmasını hızlandırabilir. Ödemin azalması ile genelde ağrı da azalır ve eklemleri hareket ettirmek kolaylaşır. Ortamdaki ani sıcaklık değişimi doku metabolizmasını arttırabilir ve bu da iyileşmeyi hızlandırabilir. Kontrast banyo tek başına yeterli bir tedavi değildir. Genellikle aktif egzersiz hareketlerini kolaylaştırmak amacıyla önerilir.

Dikkat Edilecek Şeyler

Çok sıcak veya çok soğuk su yanık ve doku hasarına yol açabilir. Yeni oluşmuş akut yaralanmalarda kontrast banyonun sıcak kısmı iltihabi cevabı şiddetlendirebilir. Bu nedenle akut yaralanmalarda kullanımı önerilmez.

Doktor Fizik
2018. DoktorFizik; Beyin, sinir, kas, kemik, omurga ve eklem sağlığı ile ilgili güvenilir, bilgilendirici içerik platformu.