DoktorFizik
Instagram
Nörorehabilitasyon ve Ağrı Tedavisi [email protected] | 0542 215 80 80
 

Beyin Hasarı Tedavisi

Beyin hasarı travmatik veya travma dışı nedenlere bağlı olabilir. Travmatik olmayan beyin hasarı nedenlerinden inme, kanser, zehirlenme, enfeksiyon gibi durumlarda akut dönemde hastalığa özel yaklaşımlar mevcuttur. Kronik dönemde ise beyin hasarının sonuçları, ilk olay yanında, etkilenen beyin bölgesi ve hasarın şiddeti ile ilişkilidir ve rehabilitasyon yaklaşımları aynı temel prensiplere dayanır.

ÇALIŞMA SAATLERİ

Pazartesi – Cuma

09:00 – 18:00

 

TELEFON

Memorial Şişli
+90 212 314 66 66 (Dahili:2415)
Whatsapp
+90 542 215 8080

 

 

ADRES

Piyalepaşa Bulvarı,

No.434385, Şişli, İstanbul

Beyin hasarı tedavisi akut ve kronik dönemde yapılanlar olarak iki kısma ayrılabilir.

 

Akut dönem tedavisi

 

Kafa ya da beyin yaralanması olan herkese acil tıbbi bakım sağlanmalıdır. Hafif görünen kafa yaralanmaları bile ciddi sonuçlar doğurabilir. Beyin hasarı olup olmadığı ve varsa şiddeti nörolojik muayene, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme (emar) ile anlaşılabilir.

Beyin yaralanmalarında genelde ilk darbe veya hastalık anında olan birincil hasar ile ilk hasardan saatler veya günler içinde kafa içi basınç artışı, beyin ödemi gibi nedenlerle gerçekleşen ikincil hasar söz konusudur. Acil tıbbi tedavi ikincil hasarların engellenmesi veya azaltılmasını sağlar.

Akut tedavide öncelikle acil serviste hastanın hayati fonksiyonları kontrol altına alınır. Daha sonra takip için yoğun bakıma yatırılması gerekebilir. Travmatik beyin hasarında başın yüksekte tutulması, oksijen desteği, nöbet oluşmasını engelleyici ilaç tedavisi, beyin ödemini azaltmak için kanın su tutma kapasitesini arttıran “hiperosmolar tedavi”, ilaçlarla beynin uyutularak enerji ihtiyacının azaltılması yöntemleri kullanılmaktadır. Ayrıca beyin hasarını azaltmak için tüm vücut veya beyin soğutma da uygulanabilmektedir. Ameliyat gerekip gerekmediğini anlamada muayene ve tomografi yanında kafa içi basınç izlemi de yararlıdır. Hematom denilen kan birikimi olmuşsa kraniyotomi denilen kafatasında delik açma yöntemi ile kan boşaltılır, kanama durdurulur. Eğer beyin ödemi varsa dekompressif kraniyektomi denilen kafatası kemiğinin bir kısmının açılıp çıkarılma yöntemiyle beyine genişleyebileceği alan sağlanır (1).

 

Travmatik beyin hasarının akut döneminde yeni tedavi yöntemleri

 

Beyin hasarının erken dönem tedavisinde başarı oranını arttırmak için bilimsel çalışmalar sürmektedir. Kalsiyum kanal blokörleri, propranolol, statinler, amantadin (dopamin agonisti), siklosporin A, glibenklamid, minosiklin, traneksamik asit, eritropoietin, sinir büyüme faktörü (NGF), TNF blokerleri, NNZ-2566 proteini, SB100B proteini akut dönem medikal tedavi etkinliği açısından klinik düzeyde araştırılan bazı ilaç ve proteinlerdir. Klinik öncesi düzeyde ise timozin beta 4 polipeptidi, eksozomlar, interlökin-1 reseptör antagonisti, insan rekombinant doku plazminojen aktivatörü, mikro RNA’ların travmatik beyin hasarı tedavisinde kullanılabilirliği araştırılmaktadır (2).

Beyin hasarının etkileri

 

Beyin hasarına bağlı olarak kol veya bacakta güçsüzlük gibi felç durumları ilk bakışta anlaşılabilen etkilerdir. Fakat beyin hasarı zihinsel, duygusal ve davranışsal etkilere de neden olur ve bunların hasta ve çevresindeki kişiler tarafından anlaşılması daha güç olabilir.

Beyin hasarı kim olduğumuzu, düşünme ve hissetme şeklimizi etkileyebilir. Her beyin hasarı kendine özgü sonuçlara yol açabilir. Beyinde hasarlanan yer, hasarın büyüklüğü, hasarın nedeni gibi özellikler kişinin etkilenme şeklini belirler. Ağır beyin hasarları koma, bitkisel yaşam ve hatta ölüme neden olabilir.

Her beyin hasarının sonuçları kendine özgü olmak ile birlikte, beyin hasarına neden olan ilk olayın yanında, etkilenen beyin bölgesi ve hasarın şiddeti ile ilişkilidir. Çok çeşitli sorunlar gelişebilir. Rehabilitasyon tüm bu sorunları kapsayıcı nitelikte olmalıdır.

BEYİN HASARI REHABİLİTASYONUNDA TEMEL PRENSİPLER

Beyin hasarı tedavisi için rehabilitasyon merkezine yatırılan bir hasta öncelikle fizik tedavi ve rehabilitasyon hekimi tarafından her yönüyle değerlendirilir. Bununla beraber çok sayıda sağlık çalışanı hastanın iyiliği için ekip halinde görev yapar. Elbette hasta ve hasta yakınları bu ekibin merkezinde yer alır. Hastanın hayati tehlikesi geçtikten sonra erken dönemden itibaren rehabilitasyon başlanmalıdır.

 

  • Yutma fonksiyonu değerlendirilir ve gereken önlemler alınarak tedavi edilir.
  • Diyeti diyetisyen tarafından düzenlenir.
  • İlaç tedavileri ve hasta bakımı rehabilitasyon hemşireleri tarafından takip edilir.
  • Konuşma veya anlama bozukluğu varsa iletişim becerilerini kazandırmaya yönelik konuşma terapisi yapılır.
  • Kendine bakım ve günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlık kazanması için iş uğraşı terapisi yapılır.
  • Hareket özgürlüğünü sağlama (yataktan sandalyeye geçiş, yürüme, denge) için fizyoterapistler tarafından egzersiz programı uygulanır. Bu konuda robotik rehabilitasyon, bilgisayar destekli denge cihazı gibi yüksek teknoloji araçları kullanılabilir.
  • Hekimin değerlendirmesi sonucu ortez teknikerleri hastaya uygun ortezleri üretir ve kontrolünü yapar.
  • Ağrı, eklem tutukluğunu azaltma veya kas güçlendirme için elektrik stimülasyonu ve ısıtıcı tedavi gibi uygulamalar fizik tedavi teknikerlerince yapılır.
  • Psikiyatrik değerlendirmesi uzman hekim tarafından yapılıp gerekiyorsa tedavi verilir. Sosyal çalışmacı hastanın yeni durumuna uygun iş bulmasını veya sosyal destek almasını sağlar.
  • Kronik dönem beyin hasarı tedavisinde kök hücre terapisi, transkraniyel manyetik stimülasyon, zenginleştirilmiş çevre terapisi araştırılan yeni yöntemlerden bazısıdır.

Referanslar

  1. Galgano M, Toshkezi G, Qiu X, Russell T, Chin L, Zhao L-R. Traumatic Brain Injury: Current Treatment Strategies and Future Endeavors. Cell Transplantation. 2017;26(7):1118-1130. doi:10.1177/0963689717714102.
  2. Xiong Y, Zhang Y, Mahmood A, Chopp M. Investigational agents for treatment of traumatic brain injury. Expert opinion on investigational drugs. 2015;24(6):743-760. doi:10.1517/13543784.2015.1021919.